نقش اصلاح فرآیند تسویه و کاهش هزینه مبادله در رشد «صندوق‌های صدور و ابطالی طلا»/ بازار ۲۴ ساعته فرسودگی منابع انسانی را به‌دنبال دارد + ویدئو

فصل بانک - برنامه «رینگ طلا» محصول جدید پایگاه خبری بازار سرمایه ایران(سنا) است. «رینگ طلا» با تمرکز بر ابزارهای مالی مبتنی بر دارایی طلا، روندها، چالش‌ها، فرصت‌ها و چشم‌انداز توسعه این بازار را در چارچوب بورس بررسی می‌کند. در نخستین قسمت از برنامه «رینگ طلا» چالش‌های توسعه صندوق‌های صدور و ابطالی طلا و هم‌چنین ظرفیت‌های این ابزار برای انجام معاملات 24 ساعته بررسی شده است. قاسم عاشوری مدیرعامل سبدگردان پاداش از جمله کارشناسان مشارکت‌کننده در نخستین برنامه «رینگ طلا» است. مدیرعامل سبدگردان پاداش، در این قسمت از برنامه «رینگ طلا» با بررسی مزایا و چالش‌های صندوق‌های صدور و ابطالی طلا، بر ضرورت اصلاح برخی زیرساخت‌های مقرراتی و عملیاتی برای افزایش جذابیت این صندوق‌ها تاکید کرد.

به گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه ایران (سنا) ، صندوق‌های طلا در سال‌های اخیر به یکی از ابزارهای مورد توجه سرمایه‌گذاران برای ورود غیرمستقیم به بازار طلا تبدیل شده‌اند. در این میان، هرچند صندوق‌های قابل معامله طلا به دلیل امکان مبادله در ساعات فعالیت بازار و تغییر لحظه‌ای قیمت، مورد توجه سرمایه‌گذاران فعال بازار قرار گرفته‌اند اما به نظر می‌رسد صندوق‌های صدور و ابطالی طلا با وجود نوپایی، با توجه به ساختار متفاوت خود، در آینده بیش‌تر می‌توانند مورد استفاده سرمایه‌گذارانی قرار گیرند که دید بلندمدت‌تری برای سرمایه‌گذاری در این بازار دارند. چنان‌که به باور کارشناسان شرکت‌کننده در برنامه «رینگ طلا» صندوق‌های صدور و ابطالی طلا می‌توانند به عنوان ابزاری برای جذب سرمایه‌گذاران خارج از بازار سرمایه و سرمایه‌گذارانی که تمایل کم‌تری به انجام مبادلات روزانه دارند، مورد توجه قرار گیرند، اما با این حال این کارشناسان تاکید کید دارند توسعه بازار صندوق‌های صدور و ابطالی طلا نیازمند کاهش هزینه‌های مبادله، اصلاح فرآیند تسویه و ایجاد سازوکارهای مناسب برای دسترسی سرمایه‌گذاران به قیمت‌های شفاف است.
در این قسمت از برنامه « رینگ طلا »، جایگاه صندوق‌های صدور و ابطالی طلا، امکان جذب سرمایه‌گذاران خارج از بازار سرمایه به این نوع از صندوق‌های طلا و 24 ساعته شدن امکان صدور واحدهای سرمایه‌گذاری آن‌ها و الزامات اصلاح فرآیند تسویه با حضور قاسم عاشوری مدیرعامل سبدگردان پاداش، مورد بررسی قرار گرفته است. به گفته عاشوری، صندوق‌های صدور و ابطالی برای سرمایه‌گذارانی که دید بلندمدت دارند و به دنبال رصد لحظه‌ای قیمت‌ها نیستند، مناسب‌ترند.
مشروح دیدگاه‌های قاسم عاشوری را که در برنامه «رینگ طلا» ارائه شده، در ادامه بخوانید و ببینید:
آقای عاشوری، در طول سالیان اخیر صندوق‌های صدور و ابطالی فعال در بازار سرمایه موفق شده‌اند مخاطبان بسیاری را خارج از بازار سرمایه به ابزارهای بورس جذب کنند. آیا صندوق‌های صدور و ابطالی طلا هم می‌توانند چنین کارکردی داشته باشند؟
معمولا مخاطبان صندوق‌های صدور و ابطالی، سرمایه‌گذارانی هستند که دید بلندمدت دارند و استراتژی غیرفعال را دنبال می‌کنند. این صندوق‌ها برای افرادی که به دنبال قیمت‌های لحظه‌ای نیستند، مناسب هستند. اما تجربه نشان داده مخاطبان صندوق‌هایی که در بازار سرمایه فعالیت می‌کنند، چه در حوزه صندوق‌های کالایی و چه سایر صندوق‌ها، معمولا افرادی هستند که دوست دارند درگیر مبادلات شوند و بین بازارهای مختلف جابه‌جا شوند. برای مثال، ممکن است فردی بر اساس شرایط بازار سهام خود را بفروشد و زمانی که شرایط صندوق‌های کالایی بهتر می‌شود، به سمت صندوق‌های طلا یا صندوق‌های درآمد ثابت برود. به همین دلیل برای این گروه از سرمایه‌گذاران، صندوق‌های قابل معامله جذابیت بیش‌تری دارند. برای این‌که صندوق‌های صدور و ابطالی بتوانند برای سرمایه‌گذاران جذاب شوند، باید سازوکاری طراحی شود که مشتریان بتوانند از طریق اپلیکیشن نهادهای مالی یا سایت، صندوق طلا را با قیمت مشخص خریداری کنند، یکی از موضوعات مهم در این زمینه این است که صندوق‌های صدور و ابطالی چگونه می‌توانند به سمت فعالیت 24 ساعته حرکت کنند.
اگر صندوق‌های صدور و ابطالی طلا به سمت فعالیت 24 ساعته حرکت کنند، با توجه به این‌که بازار گواهی سپرده در تمام ساعات شبانه‌روز فعال نیست، کشف قیمت واقعی چگونه باید انجام شود؟
برای این کار باید زیرساخت‌های مقرراتی در حوزه تسویه و پایاپای اصلاح شود. زمانی که در صندوق صدور انجام می‌شود، منابع سرمایه‌گذاران باید برای خرید گواهی سپرده طلا مورد استفاده قرار گیرد. در حال حاضر، بازار گواهی سپرده از ساعت 12 تا 18 فعال است. بنابراین مدیر صندوق نمی‌تواند مثلا ساعت 10 شب به مشتری بگوید که با یک قیمت مشخص برای او ئاحد سرمایه‌گذاری یا یونیت صندوق خریداری می‌کند، مگر این‌که سازوکار مشخصی برای این موضوع وجود داشته باشد. می‌توان سازوکاری طراحی کرد که نهادهای مالی، در صورت امکان از نظر مقرراتی و با رعایت الزامات مدیریت ریسک، بر اساس پیش‌بینی صدورهایی که برای صندوق انجام می‌شود، دارایی پایه مورد نیاز خود را خریداری کنند. در این صورت، موضوع نظارت بر کشف قیمت اهمیت پیدا می‌کند و باید مشخص باشد که ناظر بازار چگونه می‌تواند اطمینان پیدا کند که قیمت تعیین‌شده منصفانه است. در صندوق‌های قابل معامله، از طریق اپلیکیشن از مشتریان سفارش دریافت می‌شود و سفارش خرید صندوق در ساعات رسمی بازار انجام می‌شود. اما در صندوق‌های صدور و ابطالی اگر قرار باشد سرمایه‌گذار در ساعات خارج از بازار نیز بتواند درخواست خود را ثبت کند، باید چارچوب مشخصی برای تعیین قیمت و اجرای این درخواست وجود داشته باشد.
24 ساعته شدن مبادلات طلا به یک ترند مورد توجه تبدیل شده است. آیا صندوق‌های صدور و ابطالی طلا می‌توانند با چنین مدلی به رقیب پلتفرم‌های خارج از بازار سرمایه تبدیل شوند؟
از نظر افزایش استرسی که در جامعه بازار سرمایه ایجاد می‌کند، من با 24 ساعته شدن مبادلات موافق نیستم. این‌که سرمایه‌گذار حتی در زمان استراحت خود نیز دائما قیمت‌ها را دنبال کند و نگران باشد که ارزش سرمایه‌اش کاهش پیدا کرده یا افزایش یافته، به باور من لزوما نکته مثبتی نیست. یونیت صندوق‌های قابل معامله طلا در حال حاضر از ساعت 12 تا 18 مبادله می‌شوند. درباره این‌که این بازه زمانی کوتاه‌تر یا بلندتر شود می‌توان بحث کرد، اما با 24 ساعته شدن مبادلات موافق نیستم. ما به عنوان مدیران نهادهای مالی، در همین 6 ساعت فعالیت بازار و با وجود بازارگردانی فعال، شاهد خستگی معامله‌گران و افرادی هستیم که مسئولیت بازارگردانی را بر عهده دارند. اگر فعالیت بازار 24 ساعته شود، فرسودگی منابع انسانی نیز اتفاق می‌افتد. این مسئله برای خود سرمایه‌گذاران نیز وجود دارد و آن‌ها باید دائما معاملات و قیمت‌ها را دنبال کنند.
چرا صندوق‌های «صدور و ابطالی طلا» هنوز به اندازه صندوق‌های «قابل معامله طلا» مورد استقبال قرار نگرفته‌اند؟
یکی از عوامل می‌تواند هزینه‌های مبادله باشد. در گذشته صندوق‌های صدور و ابطالی دارای هزینه ثابت و متغیر بودند و همین موضوع باعث افزایش هزینه معاملات و کاهش استقبال می‌شد. خوش‌بختانه اکنون این هزینه‌های ثابت و متغیر حذف شده‌اند، اما هم‌چنان هزینه دیگری تحت عنوان جریمه وجود دارد. برای مثال، اگر سرمایه‌گذار در صندوق صدور و ابطالی سرمایه‌گذاری کند و در کم‌تر از یک هفته درخواست ابطال بدهد، 2 درصد جریمه پرداخت می‌کند. در بازه یک هفته تا 2 هفته این جریمه یک درصد است و پس از 2 هفته نیز جریمه‌ای وجود ندارد. یکی از عواملی که می‌تواند بر استقبال از این صندوق‌ها اثر بگذارد، همین هزینه‌هاست. نهاد مالی نیز زمانی که می‌بیند مشتری طالب این نوع ابزار مالی نیست، طبیعتا ممکن است توسعه آن را در اولویت قرار ندهد. در هر ابزار مالی، هزینه مبادله اهمیت دارد. اگر بتوان این جریمه‌ها را حذف کرد، مثلا سرمایه‌گذار امروز صدور انجام دهد و فردا بخواهد ابطال کند، بدون اینکه هزینه قابل توجهی پرداخت کند، کاهش هزینه مبادله می‌تواند به جذاب‌تر شدن صندوق‌های صدور و ابطالی کمک کند.
آیا صندوق‌های صدور و ابطالی طلا از نظر ترکیب دارایی می‌توانند مزیت خاصی نسبت به صندوق‌های قابل معامله طلا ایجاد کنند؟
صندوق‌های صدور و ابطالی برای افرادی که دید بلندمدت دارند و نمی‌خواهند درگیر مبادلات شوند، یک مزیت مهم دارند و آن خرید و فروش بر اساس NAV است. در این صندوق‌ها سرمایه‌گذار روی NAV خرید می‌کند و روی NAV نیز می‌فروشد و بنابراین حبابی وجود ندارد. در مقابل، در صندوق‌های قابل معامله، NAV لحظه‌ای تغییر می‌کند و ممکن است حباب ایجاد شود. برای برخی سرمایه‌گذاران، بازی با این حباب می‌تواند جذاب باشد، اما برای افرادی که ریسک‌پذیری پایین‌تری دارند، صندوق‌های صدور و ابطالی می‌توانند جذاب‌تر باشند. افرادی که در بازار فعال نیستند و نمی‌خواهند درگیر کارگزاری و مبادلات شوند، می‌توانند از طریق صدور و ابطال در صندوق طلا سرمایه‌گذاری کنند و در بلندمدت بازده بازار طلا را دریافت کنند. البته از نظر ترکیب دارایی نمی‌توان تغییرات زیادی ایجاد کرد. سرمایه‌گذاری که صندوق طلا خریداری می‌کند، انتظار دارد بازده بازار طلا را دریافت کند. برای همین، نمی‌توان صرفا با تغییر ترکیب دارایی‌ها انتظار داشت عملکرد صندوق فاصله قابل توجهی از بازده بازار طلا داشته باشد.
به عنوان نکته پایانی، در حوزه صندوق‌های طلا چه کاری می‌توان انجام داد که بتواند به توسعه این صندوق‌ها کمک کند؟
موضوع مهم دیگر به زمان پرداخت منابع مربوط به صدور و خرید دارایی پایه بازمی‌گردد. در حال حاضر، زمانی که در صندوق صدور انجام می‌شود، مبلغ حاصل یک روز بعد یعنی در T+1 به صندوق پرداخت می‌شود و صندوق می‌تواند در همان زمان نسبت به خرید شمش اقدام کند. در این شرایط، صندوقی که امروز صدور انجام داده است، باید شمش را در روز بعد خریداری کند. اگر امروز قیمت شمش و NAV صندوق یک رقم مشخص باشد اما صندوق در روز بعد و در روند صعودی بازار اقدام به خرید کند، ممکن است این موضوع به ضرر سرمایه‌گذاران قبلی صندوق تمام شود. در این زمینه، بورس کالا می‌تواند مشابه بورس و فرابورس در حوزه اوراق، اصلاحاتی در دستورالعمل‌ها انجام دهد تا صندوق‌ها در روزی که صدور انجام می‌دهند، بر اساس قدرت خرید کارگزاری‌ها امکان خرید شمش را داشته باشند. اگر در این حوزه اصلاحات دستورالعملی انجام شود و دست کارگزاری‌ها برای خرید شمش بازتر باشد، این موضوع می‌تواند به نفع صندوق‌های کالایی و به‌ویژه صندوق‌های طلا باشد.
مشروح دیدگاه‌های قاسم عاشوری مدیرعامل سبدگردان پاداش را درباره راهکاری توسعه بازار صندوق‌های صدور و ابطالی طلا، 24 ساعته شدن مبادلات و الزامات توسعه این نوع از صندوق‌ها را که در برنامه «رینگ طلا» ارائه شده، در ویدئوی زیر ببینید.