فصل بانک - بانک مسکن با پشتیبانی مالی از نهضت ملی مسکن و پرداخت تسهیلات خرید و تعمیر، در مسیر تسهیل خانه‌دار شدن مردم و تکمیل پروژه‌های مسکونی گام برمی‌دارد.
به گزارش ایبنا به نقل از روابط عمومی بانک مسکن، این بانک در شش‌ماهه نخست سال 1405، با تأمین مالی بیش از 399 هزار واحد در قالب نهضت ملی مسکن، پرداخت بیش از 115 هزار میلیارد ریال تسهیلات خرید مسکن و گسترش تسهیلات تعمیر و بهسازی واحدهای مسکونی، نقش خود را در پشتیبانی مالی از بازار مسکن دنبال کرده است. آمارهای اعلام‌شده از انعقاد قرارداد تسهیلاتی برای حدود 97 درصد واحدهای معرفی‌شده در نهضت ملی مسکن حکایت دارد؛ عملکردی که در کنار پرداخت تسهیلات به متقاضیان خرید و تعمیر خانه، گستره مسئولیت بانک تخصصی مسکن را در پاسخ‌گویی به نیازهای متنوع خانوارها نشان می‌دهد.
مسکن؛ نیاز اساسی خانوار و یکی از محورهای مهم تأمین مالی
دسترسی به مسکن مناسب از مهم‌ترین نیازهای خانوارها و یکی از عوامل اثرگذار بر کیفیت زندگی و رفاه اجتماعی است. در عین حال، ساخت‌وساز مسکن به دلیل ارتباط با صنایع، خدمات مهندسی، اشتغال و فعالیت‌های اقتصادی وابسته، جایگاهی فراتر از یک بخش معمولی در اقتصاد دارد. تأمین مالی مناسب این حوزه می‌تواند به پیشبرد پروژه‌های ساختمانی، تکمیل واحدهای در دست ساخت و افزایش امکان دسترسی متقاضیان به مسکن کمک کند.
در چنین شرایطی، بانک مسکن به‌عنوان بانک تخصصی این بخش، وظیفه‌ای فراتر از ارائه خدمات متعارف بانکی بر عهده دارد. مشارکت در تأمین مالی پروژه‌های ساختمانی، پرداخت تسهیلات خرید و تعمیر واحدهای مسکونی و همراهی با برنامه‌های حمایتی، از جمله مسیرهایی است که این بانک از طریق آن‌ها به نیازهای بازار مسکن و خانوارها پاسخ می‌دهد.
بررسی آمارهای اعلام‌شده از عملکرد بانک مسکن در سال 1405 نشان می‌دهد که تأمین مالی نهضت ملی مسکن در کنار تسهیلات خرید و تعمیر، بخش مهمی از فعالیت اعتباری بانک را تشکیل می‌دهد. این ترکیب، از یک‌سو بر پشتیبانی از تولید و تکمیل واحدهای مسکونی و از سوی دیگر بر تأمین مالی نیازهای مستقیم خانوارها متمرکز است.
تأمین مالی بیش از 399 هزار واحد در نهضت ملی مسکن
یکی از مهم‌ترین شاخص‌های عملکرد بانک مسکن، مشارکت در اجرای قانون جهش تولید مسکن و تأمین مالی پروژه‌های نهضت ملی مسکن است؛ برنامه‌ای که پیشرفت آن به تأمین منابع مالی و هماهنگی میان بانک، سازندگان و دستگاه‌های مسئول وابستگی دارد.
بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی مدیرعامل بانک مسکن، تا هفتم مهرماه 1405، از مجموع 411 هزار و 675 واحد معرفی‌شده به این بانک، برای بیش از 399 هزار واحد قرارداد تسهیلاتی منعقد شده است. مبلغ تأمین مالی این واحدها از 201 هزار میلیارد تومان فراتر رفته و به این ترتیب، حدود 97 درصد واحدهای معرفی‌شده به مرحله انعقاد قرارداد رسیده‌اند.
این میزان از پوشش قراردادی، گستردگی حضور بانک مسکن در اجرای طرح را نشان می‌دهد. انعقاد قرارداد تسهیلاتی، زمینه مشخصی برای تأمین مالی پروژه‌ها ایجاد می‌کند و امکان پیگیری مراحل بعدی پرداخت منابع را در چارچوب ضوابط و پیشرفت عملیات ساختمانی فراهم می‌سازد.
بر اساس همین آمار، بانک مسکن تاکنون حدود 159 هزار میلیارد تومان از تسهیلات مرتبط با قراردادهای نهضت ملی مسکن را پرداخت کرده است. همچنین سهم این بانک از تسهیلات پرداختی کل شبکه بانکی به سازندگان در این طرح، 51 درصد اعلام شده است. این سهم، جایگاه پررنگ بانک مسکن را در تأمین مالی این برنامه ملی برجسته می‌کند.
در کنار انعقاد قراردادها و پرداخت تسهیلات، بیش از 205 هزار و 818 واحد مسکونی نیز به مرحله فروش اقساطی رسیده‌اند. این رقم معادل حدود نیمی از واحدهای تأمین مالی‌شده در بانک مسکن است و اهمیت پیگیری مستمر پروژه‌ها از مرحله تأمین مالی تا مراحل بعدی را یادآوری می‌کند.
از قرارداد تسهیلاتی تا تکمیل و بهره‌برداری؛ اهمیت تداوم همکاری‌ها
تأمین مالی یکی از پیش‌نیازهای مهم پیشرفت پروژه‌های مسکونی است؛ اما تحقق هدف نهایی، به استمرار پرداخت منابع در چارچوب قراردادها، پیشرفت عملیات ساختمانی و هماهنگی میان مجموعه‌های مسئول نیز بستگی دارد. از این منظر، آمار قراردادهای منعقدشده و تسهیلات پرداختی بانک مسکن، بخشی از تصویری بزرگ‌تر از روند اجرای نهضت ملی مسکن را ارائه می‌کند.
رسیدن بیش از 205 هزار واحد به مرحله فروش اقساطی، نشان‌دهنده پیشرفت بخشی از پروژه‌ها در مسیر مراحل بعدی است. تداوم این روند می‌تواند به حرکت واحدهای بیشتری به سمت تکمیل و بهره‌برداری کمک کند؛ موضوعی که برای متقاضیان و سازندگان اهمیت مستقیم دارد.
در عین حال، تفکیک میان مبلغ قراردادهای منعقدشده و منابع پرداخت‌شده اهمیت دارد. قرارداد تسهیلاتی، چارچوب تأمین مالی را مشخص می‌کند و پرداخت منابع متناسب با ضوابط و روند اجرای پروژه انجام می‌شود. بنابراین، ارزیابی نهایی عملکرد اعتباری باید در کنار شاخص‌های قراردادی، روند پرداخت تسهیلات و پیشرفت فیزیکی پروژه‌ها را نیز در نظر بگیرد.
نقش بانک مسکن در این فرآیند، تأمین مالی در چارچوب تعهدات و مقررات مربوط است؛ نقشی که با مدیریت منابع و مصارف و پیگیری وصول مطالبات پیوند دارد. تداوم تأمین مالی پایدار می‌تواند زمینه مساعدتری برای ایفای تعهدات اعتباری و پشتیبانی از پروژه‌های در دست اجرا فراهم کند.
تسهیلات خرید؛ حمایت مستقیم از متقاضیان مسکن
فعالیت بانک مسکن به تأمین مالی سازندگان و پروژه‌های ملی محدود نیست. پرداخت تسهیلات خرید مسکن نیز یکی از مسیرهای مهم این بانک برای کمک به خانوارهایی است که در پی تأمین مالی خرید واحد مسکونی هستند.
بر اساس آمار منتشرشده، بانک مسکن از ابتدای سال 1405 تا پایان شهریورماه، 115 هزار و 493 میلیارد ریال تسهیلات خرید واحد مسکونی پرداخت کرده است. این تسهیلات به خانه‌دار شدن 16 هزار و 544 خانوار کمک کرده و بخشی از نیاز متقاضیان به منابع مالی خرید مسکن را پوشش داده است.
این شاخص از آن جهت اهمیت دارد که تسهیلات خرید می‌تواند بخشی از منابع مورد نیاز خانوار را در چارچوب شرایط و ضوابط بانکی تأمین کند. در شرایطی که خرید خانه معمولاً به سرمایه قابل‌توجهی نیاز دارد، دسترسی به ابزارهای تأمین مالی می‌تواند برای متقاضیان واجد شرایط نقش پشتیبان داشته باشد.
در سال 1405، سقف تسهیلات خرید انفرادی مسکن در تهران به یک میلیارد تومان افزایش یافته است. همچنین در بخش تسهیلات خرید مشارکتی، سقف تسهیلات بستگان در تهران به دو میلیارد تومان رسیده است. این سقف‌ها، ظرفیت اسمی بیشتری برای استفاده متقاضیان واجد شرایط ایجاد می‌کنند؛ هرچند میزان بهره‌مندی هر فرد به شرایط پرونده، ضوابط طرح و مقررات بانکی وابسته است.
علاوه بر این، در چارچوب قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، امکان افزایش سقف تسهیلات برای خانوارهای واجد شرایط، متناسب با تعداد فرزندان و سایر شروط قانونی پیش‌بینی شده است. این موضوع، نشان‌دهنده تنوع مسیرهای تسهیلاتی در پاسخ به شرایط مختلف متقاضیان است.
تسهیلات تعمیر و بهسازی؛ توجه به کیفیت واحدهای موجود
تأمین نیاز مسکن فقط به خرید یا ساخت واحد جدید محدود نمی‌شود. تعمیر و بهسازی خانه‌های موجود نیز برای بسیاری از خانوارها اهمیت دارد و می‌تواند به بهبود کیفیت سکونت و حفظ کارایی ساختمان‌ها کمک کند.
بر اساس آمار اعلام‌شده، بانک مسکن در شش‌ماهه نخست سال 1405، تعداد 25 هزار و 847 فقره تسهیلات جعاله برای تعمیر واحدهای مسکونی پرداخت کرده است. ارزش این تسهیلات حدود 75 هزار میلیارد ریال بوده و مبلغ پرداختی در مقایسه با دوره مشابه سال گذشته 67 درصد افزایش داشته است.
رشد مبلغ تسهیلات جعاله نشان می‌دهد که این ابزار اعتباری سهم قابل‌توجهی در پاسخ‌گویی به نیازهای مربوط به تعمیر و بهسازی واحدهای مسکونی دارد. چنین تسهیلاتی می‌تواند برای انجام بخشی از تعمیرات ضروری یا بهبود شرایط واحدهای موجود مورد استفاده متقاضیان واجد شرایط قرار گیرد.
سقف تسهیلات جعاله تعمیر مسکن در سال 1405 نیز به 400 میلیون تومان افزایش یافته است. افزایش سقف تسهیلات، ظرفیت بیشتری برای تأمین مالی تعمیرات ایجاد می‌کند؛ هرچند میزان واقعی پوشش هزینه‌ها به نوع تعمیرات، شرایط بازار و ضوابط پرداخت وابسته است.
ترکیب تسهیلات خرید و جعاله، نشان می‌دهد که بانک مسکن در کنار پشتیبانی از پروژه‌های ساختمانی، به بخشی از نیازهای خانوارهایی نیز توجه دارد که قصد خرید یا بهسازی واحد مسکونی خود را دارند.
مدیریت منابع؛ پیش‌شرط استمرار حمایت اعتباری
تأمین مالی گسترده پروژه‌های مسکن به منابع قابل‌توجه و مدیریت دقیق جریان نقدینگی نیاز دارد. ازاین‌رو، ایفای تعهدات اعتباری باید با توجه به وضعیت منابع و مصارف بانک دنبال شود تا امکان تداوم پرداخت تسهیلات در دوره‌های بعد نیز حفظ شود.
بر اساس توضیحات مدیرعامل بانک مسکن، ناترازی نقدینگی بانک که پیش از آغاز طرح نهضت ملی مسکن در شهریورماه 1400 حدود 10 هزار میلیارد تومان بود، در مقطعی از آذرماه 1404 به حدود 136 هزار میلیارد تومان رسید. این رقم در پایان شهریورماه 1405 به 58 هزار و 500 میلیارد تومان کاهش یافته است.
کاهش حدود 77 هزار و 500 میلیارد تومانی ناترازی نسبت به نقطه اوج اعلام‌شده، از بهبود این شاخص در دوره مورد اشاره حکایت دارد. به گفته مدیرعامل بانک، افزایش جذب منابع پایدار، تمرکز بر وصول مطالبات و تدابیر مدیریتی در این روند نقش داشته‌اند.
اهمیت مدیریت منابع و مصارف در آن است که پایداری پرداخت تسهیلات، به توانایی بانک در ایجاد تعادل میان منابع جذب‌شده، مصارف اعتباری و وصول مطالبات وابسته است. بهبود این شاخص می‌تواند فضای مناسب‌تری برای ادامه ایفای تعهدات فراهم کند؛ موضوعی که در بانک تخصصی مسکن و با توجه به گستردگی طرح‌های تأمین مالی، اهمیت ویژه‌ای دارد.
جمع‌بندی؛ پیوند حمایت از ساخت‌وساز با نیاز واقعی خانوارها
عملکرد اعلام‌شده بانک مسکن در سال 1405، از حضور هم‌زمان این بانک در چند بخش مهم بازار مسکن حکایت دارد: تأمین مالی پروژه‌های نهضت ملی مسکن، پرداخت تسهیلات خرید، حمایت از تعمیر و بهسازی واحدهای موجود و تلاش برای بهبود وضعیت منابع و مصارف.
انعقاد قرارداد برای بیش از 399 هزار واحد در نهضت ملی مسکن، پرداخت حدود 159 هزار میلیارد تومان از تسهیلات مرتبط با این طرح، تأمین مالی خرید مسکن برای 16 هزار و 544 خانوار و رشد 67 درصدی مبلغ تسهیلات جعاله، از جمله شاخص‌های قابل‌توجه این دوره است.
این آمارها به‌تنهایی به معنای حل کامل نیاز مسکن نیستند، اما ابعاد نقش اعتباری بانک مسکن و گستره خدمات آن در پشتیبانی از پروژه‌ها و خانوارها را نشان می‌دهند. تداوم این مسیر، در کنار مدیریت پایدار منابع، همکاری مؤثر میان دستگاه‌های مسئول و پیگیری پیشرفت پروژه‌ها، می‌تواند به تقویت ظرفیت تأمین مالی بخش مسکن کمک کند.
در نهایت، نقش بانک مسکن زمانی بیشترین اثر اجتماعی خود را نشان می‌دهد که منابع اعتباری در کنار مدیریت کارآمد، به پیشرفت پروژه‌ها و دسترسی آسان‌تر خانوارهای واجد شرایط به مسکن منجر شود؛ هدفی که هم به استمرار حمایت مالی و هم به پاسخ‌گویی دقیق به نیازهای متقاضیان وابسته است.