معیارهای انتخاب بهینه صندوق طلا/ مولفه‌های سرمایه‌گذاری در صندوق‌های طلا و دستیابی به بازده بهتر چیست؟ + ویدئو

فصل بانک - برنامه «رینگ طلا» از جمله محصولات تصویری پایگاه خبری بازار سرمایه ایران (سنا) است. «رینگ طلا» با تمرکز بر ابزارهای مالی مبتنی بر طلا، روندها، چالش‌ها، فرصت‌ها و چشم‌انداز توسعه این بازار را در چارچوب بورس بررسی می‌کند. در این قسمت از برنامه «رینگ طلا»، آرش پناهی مدیر سرمایه‌گذاری تامین سرمایه لوتوس پارسیان، امیرحسین عطاالله مدیر صندوق طلای زریران و آرش بهنودی مدیر سرمایه‌گذاری صندوق طلای رز ترنج، درباره ابزارهای جدید قابل استفاده در صندوق‌های طلا، چالش‌های به‌کارگیری این ابزارها و معیارهای انتخاب صندوق مناسب برای سرمایه‌گذاری گفت‌وگو کرده‌اند.

به گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه ایران(سنا) ، صندوق‌های سرمایه‌گذاری طلا در سال‌های اخیر با فراهم کردن امکان سرمایه‌گذاری غیرمستقیم در بازار طلا، به یکی از ابزارهای مورد توجه سرمایه‌گذاران تبدیل شده‌اند. با فعالیت 36 صندوق و عبور مجموع ارزش صندوق‌های طلا از هزار همت، توسعه ابزارهای مالی جدید و افزایش ظرفیت مدیران برای مدیریت دارایی‌ها، از موضوعات مهم این بازار به‌شمار می‌رود.
در قسمت جدید برنامه «رینگ طلا»، مهمانان برنامه ضمن بررسی ظرفیت ابزارهای مشتقه و اوراق سلف موازی استاندارد، به موانع استفاده از این ابزارها اشاره کرده‌اند.
در این برنامه در خصوص معیارهای انتخاب صندوق طلای مناسب نیز بحث شده است و فاکتورهای انتخاب یک صندوق طلای مناسب توسط مدیران صندوق‌ها عنوان شده است. تفاوت دیدگاه مهمانان درباره تمرکز سرمایه در یک صندوق یا سرمایه‌گذاری در چند صندوق نیز از دیگر محورهای این برنامه است.
علاوه بر شمش و سکه، چه ابزارهای تازه‌ای دست مدیران را برای مدیریت بهتر بازار باز می‌گذارد؟
امیرحسین عطاالله مدیر صندوق طلای زریران، قراردادهای آتی و اختیار معامله را از ابزارهای دارای کاربرد قابل توجه در بازار طلا دانست و در کنار آن‌ها به اوراق سلف موازی استاندارد اشاره کرد که اخیراً از سوی بانک مرکزی عرضه شده است. از نگاه او، این اوراق نیز می‌تواند به‌عنوان ابزاری کاربردی در اختیار فعالان بازار قرار گیرد.
آرش بهنودی، مدیر سرمایه‌گذاری صندوق طلای رز ترنج، نیز با اشاره به استفاده مدیران سرمایه‌گذاری از قراردادهای اختیار معامله، بر ظرفیت این ابزارها در راهبردهای سرمایه‌گذاری تاکید کرد. آرش پناهی، مدیر سرمایه‌گذاری تامین سرمایه لوتوس پارسیان، هم توسعه ابزارهای مشتقه را راهی برای افزایش عمق بازار دانست و گفت می‌توان در بخش مشتقات طلا ابزارهای جدیدی تعریف کرد.
پناهی هم‌چنین اوراق سلف عرضه‌شده از سوی بانک مرکزی با نماد «عسکه» را از گزینه‌هایی دانست که مدیران صندوق‌های طلا می‌توانند در راهبردهای سرمایه‌گذاری خود به آن توجه کنند. به این ترتیب، هر سه مهمان برنامه بر ظرفیت ابزارهای جدید برای گسترش گزینه‌های پیش روی مدیران صندوق‌ها تاکید داشتند، هرچند استفاده موثر از این ابزارها به فراهم بودن شرایط لازم در بازار نیز وابسته است.
مدیران صندوق‌های طلا در به‌کارگیری این ابزارها با چه چالش‌هایی روبه‌رو هستند؟
با وجود ظرفیت‌هایی که مهمانان برنامه برای ابزارهای مشتقه برشمردند، نقدشوندگی و عمق بازار از مهم‌ترین موانع استفاده از این ابزارها بود. عطاالله حجم پایین معاملات را عاملی دانست که انتخاب قرارداد مناسب را برای مدیران دشوار می‌کند و گفت محدودیت نقدشوندگی اجازه نمی‌دهد مدیران به‌راحتی قرارداد مورد نظر خود را انتخاب کنند.
بهنودی نیز این چالش را از زاویه امکان خروج از موقعیت معاملاتی بررسی کرد. به گفته او، یکی از دغدغه‌های سرمایه‌گذاران و مدیران سرمایه‌گذاری این است که پس از خرید یک قرارداد، چه زمانی می‌توانند آن را بفروشند. او امکان بستن موقعیت‌های معاملاتی را مسئله‌ای اساسی در شرایط فعلی بازار دانست.
پناهی نیز عمق کم بازار را از چالش‌های اصلی استفاده از ابزارهای مشتقه معرفی کرد. در مجموع، دیدگاه این سه مدیر نشان می‌دهد که توسعه ابزارهای جدید به‌تنهایی برای گسترش استفاده از آن‌ها کافی نیست و افزایش حجم معاملات و فراهم شدن امکان ورود و خروج مناسب از موقعیت‌های معاملاتی نیز اهمیت دارد.
قراردادهای سلف سکه تا چه اندازه می‌توانند دارایی کارآمدی در سبد صندوق‌ها باشند و به مدیریت بازار کمک کنند؟
در بررسی ظرفیت اوراق سلف سکه، استفاده از ابزارهای مالی برای مدیریت ریسک نیز مورد توجه قرار گرفت. در این بخش، ابزار «Protective Put» یا اختیار فروش حمایتی به‌عنوان یکی از روش‌های قابل استفاده برای مدیریت ریسک مطرح شد.
پناهی نیز اوراق سلف را ابزار مناسبی دانست که گزینه دیگری را در اختیار مدیران صندوق‌های طلا قرار می‌دهد تا در صورت تمایل، از آن در راهبرد سرمایه‌گذاری خود استفاده کنند. از این منظر، اوراق سلف می‌تواند در کنار ابزارهای مشتقه، دامنه انتخاب مدیران را برای طراحی راهبردهای متناسب با شرایط بازار گسترش دهد.
آیا صندوق‌های طلا در آینده بر اساس سطح ریسک به گروه‌های متفاوتی تقسیم می‌شوند؟
عطاالله شکل‌گیری دسته‌بندی‌های متفاوت برای صندوق‌های طلا را برای بازار سرمایه ضروری دانست و با اشاره به تجربه بازارهای سرمایه در جهان گفت که ابتدا نیاز شکل می‌گیرد و سپس بازارها و ابزارهای متناسب با آن توسعه پیدا می‌کنند.
پناهی نیز تفاوت آینده صندوق‌های طلا را وابسته به شیوه مدیریت مدیران سرمایه‌گذاری دانست. به اعتقاد او، نحوه مدیریت دارایی‌ها می‌تواند یکی از عوامل اصلی تمایز صندوق‌ها باشد.
بهنودی در این زمینه پیش‌بینی مشخص‌تری مطرح کرد و گفت: صندوق‌های طلا در آینده به دو گروه کم‌ریسک و پرریسک تقسیم خواهند شد. او البته تاکید کرد که همه این صندوق‌ها با ریسک‌هایی از جمله تغییرات قیمت جهانی طلا و نوسانات ارز مواجه هستند. با این حال، به گفته بهنودی، انتظار می‌رود نسل بعدی صندوق‌ها بتوانند تفاوت راهبردها و ویژگی‌های خود را شفاف‌تر نشان دهند.
برای انتخاب صندوق سرمایه‌گذاری طلا و دستیابی به بازدهی بهتر، چه معیارهایی باید در نظر گرفته شود؟
عطاالله نقدشوندگی و میزان انحراف ارزش خالص دارایی‌های صندوق یا NAV از قیمت معاملاتی را از معیارهای مهم انتخاب صندوق دانست. او در عین حال تاکید کرد که حباب مثبت یا منفی به‌تنهایی نمی‌تواند مبنای مناسبی برای تصمیم‌گیری باشد و ثبات رویه صندوق و استمرار عملکرد آن نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
بهنودی نیز ارزیابی صندوق را فراتر از بررسی بازدهی دانست و بر اهمیت کیفیت بازارگردانی و ترکیب دارایی‌های صندوق تاکید کرد. پناهی هم قدرت بازارگردان، ارزش و حجم معاملات روزانه و ترکیب دارایی‌ها را از معیارهای مهم انتخاب صندوق برشمرد. او هم‌چنین نسبت قیمت معاملاتی به NAV را معیاری مهم دانست و تاکید کرد که سرمایه‌گذار باید مراقب باشد واحدهای صندوق را با حباب مثبت خریداری نکند.
اگرچه هر سه مدیر بر اهمیت بررسی ویژگی‌های مختلف صندوق تاکید داشتند، هر یک از زاویه‌ای متفاوت به این موضوع پرداختند. عطاالله بر ثبات رویه و استمرار عملکرد، بهنودی بر کیفیت بازارگردانی و ترکیب دارایی‌ها و پناهی بر قدرت بازارگردان، شرایط معاملاتی و نسبت قیمت به NAV تاکید کرد. مجموع این دیدگاه‌ها نشان می‌دهد که انتخاب صندوق مناسب، به بررسی هم‌زمان چند معیار نیاز دارد و اتکا به یک شاخص به‌تنهایی نمی‌تواند تصویر کاملی از وضعیت صندوق ارائه دهد.
اندازه صندوق طلا تا چه اندازه در تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران اهمیت دارد؟
پناهی ارزش بازار صندوق را یکی از شاخص‌های مهم تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران دانست و توضیح داد که صندوق‌های بزرگ‌تر، به‌ویژه در دوره‌های صعودی بازار، ممکن است از مزیت‌هایی برخوردار باشند. به گفته او، در بازار داخلی معمولاً دوره‌های صعودی بیشتری نسبت به دوره‌های نزولی مشاهده می‌شود و در چنین شرایطی، ورود منابع جدید به صندوق‌ها و زمان مورد نیاز برای تبدیل این منابع به دارایی پایه، از جمله سکه و شمش طلا، می‌تواند بر عملکرد آن‌ها اثر بگذارد.
او توضیح داد که صندوق‌های کوچک‌تر ممکن است برای تجهیز منابع و انتقال آن به دارایی پایه به زمان بیشتری نیاز داشته باشند. این فاصله زمانی می‌تواند اختلافی در بازدهی ایجاد کند و دارندگان واحدهای این صندوق‌ها را از بخشی از رشد بازار طلا عقب نگه دارد.
بهنودی در مقابل، کیفیت بازارگردانی را عاملی تعیین‌کننده در عملکرد صندوق‌ها دانست و تاکید کرد که بالا بودن ارزش دارایی‌های تحت مدیریت، به‌تنهایی تضمین‌کننده عملکرد بهتر نیست. از نگاه او، سرمایه‌گذار باید بتواند در زمان مورد نیاز، واحدهای صندوق را به‌راحتی خریداری کند یا بفروشد.
بنابراین، در حالی که پناهی بر مزیت احتمالی صندوق‌های بزرگ‌تر در دوره‌های صعودی تاکید داشت، بهنودی کیفیت بازارگردانی و سهولت مبادلات را مهم‌تر از اندازه صندوق دانست. این دو دیدگاه نشان می‌دهد که ارزش دارایی‌های تحت مدیریت باید در کنار سایر ویژگی‌های صندوق بررسی شود.
تنوع‌بخشی به دارایی‌ها در قالب سبدی از صندوق‌های طلا بازدهی بهتری ایجاد می‌کند یا تمرکز بر یک صندوق قوی منطقی‌تر است؟
در موضوع تمرکز سرمایه‌گذاری، عطاالله معتقد بود سرمایه‌گذاری در یک صندوق لزوماً ریسک بیشتری به دارایی سرمایه‌گذار تحمیل نمی‌کند. بهنودی نیز با اشاره به اهمیت بررسی سابقه عملکرد صندوق گفت که اگر سرمایه‌گذار عملکرد یک صندوق را به‌درستی ارزیابی کرده باشد، می‌تواند همان صندوق را برای سرمایه‌گذاری انتخاب کند. از نگاه او، خرید واحدهای یک یا دو صندوق تفاوت چندانی ندارد.
پناهی اما تمرکز تمام دارایی در یک صندوق را با ملاحظاتی همراه دانست. به گفته او، صندوق‌های طلا در شرایط فعلی از نظر ماهیت دارایی‌ها شباهت زیادی به یکدیگر دارند و در بلندمدت ممکن است بازدهی‌های نسبتاً مشابهی برای سرمایه‌گذاران ایجاد کنند، هرچند اختلافی در حدود یک یا دو درصد میان عملکرد آن‌ها وجود داشته باشد.
او در عین حال، کیفیت بازارگردانی، شرایط تابلو و معاملات، نقدشوندگی و کفایت سرمایه مدیر را از عواملی دانست که می‌توانند صندوق‌ها را از یکدیگر متمایز کنند. پناهی بر همین اساس توصیه کرد سرمایه‌گذاران تمام دارایی خود را در صندوق‌های طلا متمرکز نکنند و هنگام تصمیم‌گیری، سایر ویژگی‌های صندوق و شرایط سرمایه‌گذاری را نیز در نظر بگیرند.
به این ترتیب، عطاالله و بهنودی انتخاب یک صندوق را در صورت بررسی مناسب آن لزوماً پرریسک نمی‌دانند، اما پناهی بر ضرورت توجه به تمرکز دارایی و سایر ملاحظات سرمایه‌گذاری تاکید دارد. تفاوت این دیدگاه‌ها نشان می‌دهد که انتخاب یک یا چند صندوق باید با در نظر گرفتن ویژگی‌های هر صندوق و شرایط سرمایه‌گذار انجام شود.
توصیه مدیران صندوق‌ها به سرمایه‌گذاران چیست؟
در بخش پایان این گفت‌وگو آقایان پناهی و بهنودی توصیه‌های خودشون رو در رابطه با سرمایه‌گذاری در صندوق طلا عنوان کردند. عطاالله نیز با نگاهی جامع‌تر نکات کلیدی را برای مدیران صندوق‌های طلا و سرمایه‌گذاران مطرح کرد.
عطاالله در جمع‌بندی دیدگاه خود، حفظ ارزش دارایی سرمایه‌گذاران را نخستین مسئولیت مدیران صندوق‌ها دانست. به گفته او، سرمایه‌گذار باید اطمینان داشته باشد که می‌تواند از طریق صندوق و متناسب با تغییرات بازار طلا در این دارایی سرمایه‌گذاری کند.
او با اشاره به دشواری نقد کردن طلای فیزیکی، مسائل مربوط به نقل‌وانتقال و مبادلات پولی و مالی و هم‌چنین هزینه‌های نگهداری، توضیح داد که سرمایه‌گذاران از طریق صندوق‌ها می‌توانند با سهولت بیشتری در بازار طلا حضور داشته باشند. از این رو، به اعتقاد عطاالله، وظیفه مدیران صندوق‌ها در درجه نخست آن است که ریسک بیشتری به سرمایه‌گذاران تحمیل نکنند.
عطاالله در عین حال، سرمایه‌گذاران را به توجه ویژه به ثبات رویه و نقدشوندگی صندوق‌ها فراخواند و تاکید کرد که هیچ معیار منفردی، از جمله داشتن حباب مثبت یا منفی، برای انتخاب صندوق کافی نیست. او هم‌چنین بالا بودن ارزش دارایی‌های تحت مدیریت یا AUM را به‌تنهایی مبنای مناسبی برای تصمیم‌گیری ندانست.
آن‌چه خواهید دید
آن‌چه در ادامه می‌بینید گزارشی اجمالی از دیدگاه کارشناسانان مشارکت‌کننده در این قسمت از برنامه «رینگ طلا» است. مشروح گفت‌وگوهای انجام شده با آرش پناهی مدیر سرمایه‌گذاری تامین سرمایه لوتوس پارسیان، امیرحسین عطاالله مدیر صندوق طلای زریران و آرش بهنودی مدیر سرمایه‌گذاری صندوق طلای رز ترنج، به‌صورت جداگانه و مستقل در سایت و شبکه‌های اجتماعی «سنا» منتشر خواهد شد.
گزارش «سنا» از خلاصه دیدگاه‌های کارشناسان شرکت‌کننده در برنامه «رینگ طلا» را در ویدئوی زیر ببینید: