فصل بانک - بررسی معاملات بازار گواهی سپرده کالایی در فاصله 28 مهر 1404 تا 28 مهر 1405 نشان می‌دهد ارزش معاملات 6 دارایی جدید به 30 هزار و 250 میلیارد تومان رسیده است؛ در حالی که بازدهی ثبت‌شده این دارایی‌ها در این دوره، بسته به محصول از 166 تا 470 درصد متغیر بوده است.
به گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه ایران(سنا)، حدود یک‌سال پیش، یعنی در 28 مهر 1404، معاملات 6 محصول کاتد مس، قیر، گندله، میلگرد، شمش روی و خودرو، با حضور وزیر امور اقتصادی و دارایی در بازار گواهی سپرده کالایی بورس کالای ایران آغاز شد.
پیش از آن معاملات گواهی سپرده شمش طلا، سکه طلا، زعفران نگین و شمش نقره در این بازار در جریان بود. در ماه‌های اخیر شمش سرب و پسته نیز به تابلوی معاملات این بازار اضافه شده‌اند. به این ترتیب، بازار گواهی سپرده کالایی بورس کالای ایران در حال حاضر میزبان 12 دارایی فعال است.
مس در جایگاه نخست
آمار عملکرد یک‌سال گذشته نشان می‌دهد در میان 6 دارایی یادشده، گواهی سپرده مس کاتدی با بیش از 22 هزار و 507 میلیارد تومان ارزش معاملات در جایگاه نخست جدول قرار گرفته است.
در این بازار، 9 میلیون و 663 هزار و 679 قرارداد، معادل 9 هزار و 664 تن مس کاتدی، معامله شد و بازده این دارایی در دوره یک‌ساله به 244 درصد رسید.
قیر پربازده‌ترین
گواهی سپرده قیر هم با ثبت 19 میلیون و 816 هزار و 967 قرارداد، معادل حدود 19 هزار و 817 تن معامله شد و ارزش معاملات آن از 22 هزار و 894 میلیارد ریال فراتر رفت.
قیر با ثبت 470 درصد بازده، بالاترین بازده را در میان 6 دارایی مورد بررسی به خود اختصاص داد.
عملکرد گواهی سپرده گندله سنگ‌آهن
در گواهی سپرده گندله سنگ‌آهن نیز 54 میلیون و 439 هزار و 562 قرارداد، معادل حدود 54 هزار و 440 تن، معامله شد.
ارزش معاملات این محصول به بیش از 648 میلیارد تومان رسید و بازده آن در دوره مورد بررسی 204 درصد بود.
شمش روی؛ بیش از 2.4 همت ارزش معاملات
گواهی سپرده شمش روی نیز در این دوره با ثبت 5 میلیون و 24 هزار و 891 قرارداد، معادل حدود 5 هزار و 25 تن، معامله شد.
ارزش معاملات این دارایی به بیش از 2 هزار و 366 میلیارد تومان رسید و بازدهی آن 166 درصد ثبت شد.
میلگرد؛ بیش از 34 هزار تن معامله
در بازار گواهی سپرده میلگرد نیز 34 میلیون و 562 هزار و 445 قرارداد، معادل حدود 34 هزار و 562 تن، معامله شد.
ارزش معاملات میلگرد به بیش از 2 هزار و 189 میلیارد تومان رسید و این دارایی در یک سال 187 درصد بازده ثبت کرد.
خودرو در ویترین متنوع بازار گواهی
اما متفاوت‌ترین عضو این فهرست، خودرو است. وانت T9 با ثبت 448 هزار و 708 قرارداد، معادل حدود 45 دستگاه، وارد معاملات گواهی سپرده شد.
ارزش معاملات این دارایی از 250 میلیارد تومان عبور کرد و بازده آن در یک سال به 333 درصد رسید.
دلایل اهمیت بازار گواهی سپرده کالایی
وقتی سیدعلی مدنی‌زاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، حدود یک‌سال پیش، یعنی در 28 مهر سال 1404، معاملات 6 محصول جدید در بازار گواهی سپرده کالایی بورس کالای ایران را افتتاح کرد، شاید تصور این‌که مس، قیر، گندله، میلگرد، روی و حتی خودرو در کنار دارایی‌های سنتی همچون طلا و نقره به گزینه‌ای برای سرمایه‌گذاری تبدیل شوند، برای بخشی از فعالان بازار چندان بدیهی نبود. اما آن روز، اتفاقی مهم در بازار سرمایه رقم خورد؛ اتفاقی که اهمیت آن پس از گذشت یک سال، بیش از پیش نمایان شده است. در واقع، موضوع صرفاً اضافه شدن چند دارایی جدید به بازار مالی نبود؛ بلکه گامی در مسیر تغییر نگاه به مفهوم سرمایه‌گذاری و نزدیک‌تر شدن بازار سرمایه به بخش واقعی اقتصاد بود.
سال‌ها بخش قابل‌توجهی از سرمایه‌ها با هدف حفظ ارزش دارایی به سمت بازارهایی مانند ارز و طلا حرکت کرده‌اند؛ بازارهایی که اگرچه پاسخگوی بخشی از نیاز سرمایه‌گذاران برای حفظ ارزش دارایی هستند، اما لزوماً ارتباط مستقیمی با فرآیند تولید و زنجیره واقعی اقتصاد ندارند.گواهی سپرده کالایی مسیر متفاوتی را پیش روی سرمایه‌گذار قرار می‌دهد؛ مسیری که در آن، سرمایه‌گذاری بر پایه یک دارایی واقعی، قابل شناسایی و قابل معامله در بستری شفاف و رسمی شکل می‌گیرد.در این مدل، سرمایه‌گذار صرفاً با یک ابزار مالی مواجه نیست بلکه پشت هر گواهی، یک دارایی واقعی در زنجیره اقتصاد قرار دارد؛ از فلزی که در یک واحد تولیدی تولید شده تا محصولی که در صنعت ساختمان، زنجیره فولاد، انرژی یا بازار خودرو مورد استفاده قرار می‌گیرد. از همین منظر، گواهی سپرده کالایی یکی از ابزارهایی است که می‌تواند پیوند میان بازار سرمایه و بخش واقعی اقتصاد را تقویت کند.
آن‌چه عملکرد یک‌ساله این 6 دارایی را اهمیت می‌بخشد، صرفاً رقم معاملات یا بازده ثبت‌شده آن‌ها نیست؛ اهمیت اصلی را باید در توسعه یک مسیر جدید برای حضور دارایی‌های واقعی در بازار سرمایه جست‌وجو کرد. بازار گواهی سپرده کالایی می‌تواند به تدریج این امکان را تقویت کند که سرمایه‌گذاری تنها به دارایی‌های سنتی محدود نباشد و سرمایه‌گذاران، در کنار ارز و طلا به طیف متنوعی از دارایی‌های واقعی موجود در اقتصاد نیز دسترسی داشته باشند. در این چارچوب، گواهی سپرده کالایی از یک سو دارایی واقعی را به یک ابزار مالی استاندارد و قابل معامله تبدیل می‌کند و از سوی دیگر، بازار سرمایه را به زنجیره تولید نزدیک‌تر می‌سازد. از این منظر، توسعه این بازار را نمی‌توان صرفاً با افزایش تعداد نمادها یا ارزش معاملات سنجید؛ بلکه یکی از دستاوردهای مهم آن، ایجاد بستری برای ورود دارایی‌های واقعی اقتصاد به بازار سرمایه و فراهم شدن امکان مشارکت سرمایه‌گذاران در این بخش‌هاست. به بیان دیگر، کالایی که در یک واحد تولیدی با سرمایه‌گذاری، مواد اولیه و فرآیند تولید به وجود آمده است، اکنون می‌تواند در قالب یک ابزار مالی استاندارد، وارد بازار سرمایه شود و سرمایه‌گذار نیز از طریق این بازار به دارایی واقعی دسترسی پیدا کند. این همان نقطه‌ای است که گواهی سپرده کالایی می‌تواند سرمایه را به تولید نزدیک‌تر کند و بازار سرمایه را به یکی از مسیرهای سازمان‌یافته برای تأمین مالی، کشف قیمت و سرمایه‌گذاری بر دارایی‌های واقعی تبدیل سازد.