نقدشوندگی و ثبات عملکرد، ۲ فاکتور اصلی در انتخاب صندوق طلا/ چرا حباب منفی دلیل کافی برای انتخاب صندوق طلا نیست؟ + ویدئو

فصل بانک - برنامه «رینگ طلا» از جمله محصولات تصویری پایگاه خبری بازار سرمایه ایران (سنا) است که با تمرکز بر ابزارهای مالی مبتنی بر طلا، روندها، چالش‌ها، فرصت‌ها و چشم‌انداز توسعه این بازار را در چارچوب بورس بررسی می‌کند. در این قسمت از برنامه «رینگ طلا»، چشم‌انداز توسعه صندوق‌های طلا از طریق به‌کارگیری ابزارهای مشتقه، تنوع‌بخشی به راهبردهای سرمایه‌گذاری و مدیریت ترکیب دارایی‌ها، هم‌چنین معیارهای انتخاب صندوق مناسب برای سرمایه‌گذاری بررسی شده است. امیرحسین عطاالله مدیر صندوق طلای زریران، با تأکید بر اهمیت نقدشوندگی و ثبات عملکرد صندوق‌ها، معتقد است سرمایه‌گذاران برای انتخاب صندوق طلا نباید صرفاً به بازده کوتاه‌مدت یا حباب قیمتی توجه کنند، بلکه باید عمق سفارش‌ها، ترکیب دارایی‌ها، انحراف قیمت معاملاتی از خالص ارزش روز دارایی‌ها و شفافیت اطلاعات صندوق را نیز در نظر بگیرند.

به گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه ایران(سنا) ،صندوق‌های سرمایه‌گذاری طلا در سال‌های اخیر با فراهم‌کردن امکان سرمایه‌گذاری غیرمستقیم در این فلز گران‌بها، جایگاه پررنگ‌تری در بازار سرمایه پیدا کرده‌اند. با افزایش تعداد این صندوق‌ها، تفاوت در راهبردهای مدیریتی، ترکیب دارایی‌ها و کیفیت عملکرد آن‌ها نیز به یکی از موضوعات مهم برای سرمایه‌گذاران تبدیل شده است. در این میان، انتخاب صندوق صرفاً بر مبنای بازده کوتاه‌مدت یا حباب قیمتی می‌تواند تصویر کاملی از شرایط سرمایه‌گذاری ارائه نکند.
امیرحسین عطاالله مدیر صندوق طلای زریران، در برنامه «رینگ طلا» با اشاره به ظرفیت ابزارهای مشتقه برای توسعه راهبردهای سرمایه‌گذاری در صندوق‌های طلا، نقدشوندگی، عمق سفارش‌ها، ثبات عملکرد و ترکیب دارایی‌ها را از معیارهای مهم انتخاب صندوق طلا دانست. به گفته او، توسعه ابزارهای معاملاتی جدید می‌تواند امکان مدیریت ریسک و استفاده از فرصت‌های بازار را افزایش دهد، اما سرمایه‌گذاران نیز باید هنگام انتخاب صندوق، به مجموعه‌ای از شاخص‌ها توجه کنند و تصمیم خود را به یک معیار محدود نسازند.
مشروح دیدگاه‌های امیرحسین عطاالله، مدیر صندوق طلای زریران، درباره چشم‌انداز توسعه صندوق‌های طلا، نقش ابزارهای مشتقه و معیارهای انتخاب صندوق طلای مناسب را در ادامه بخوانید و ببینید.
آقای عطاالله، با توجه به این‌که بخش عمده دارایی صندوق‌های طلا را گواهی سپرده شمش و سکه تشکیل می‌دهد، چه ابزارهای دیگری می‌تواند به بازار اضافه شود و دست مدیران صندوق‌ها را برای مدیریت دارایی بازتر کند؟
صندوق‌های طلا با این هدف ایجاد شدند که جایگزینی برای سرمایه‌گذاری در بازار طلای فیزیکی باشند. اگر منصفانه قضاوت کنیم، این صندوق‌ها در سال‌های گذشته عملکرد بسیار خوبی داشته‌اند و توانسته‌اند با فراهم‌کردن امکان سرمایه‌گذاری و خریدوفروش آسان‌تر، جایگاه مناسبی در بازار طلا پیدا کنند. در حال حاضر نیز نقدشوندگی این صندوق‌ها از مزیت‌های مهم آن‌هاست. اگر بخواهیم سبد دارایی صندوق‌ها را از نظر ابزارهای سرمایه‌گذاری متنوع‌تر کنیم، قراردادهای مشتقه مانند قراردادهای آتی و اختیار معامله می‌توانند بسیار کاربردی باشند. این ابزارها امکان استفاده از راهبردهای متفاوت را فراهم می‌کنند و به مدیر صندوق اجازه می‌دهند متناسب با شرایط بازار، تصمیم‌های متنوع‌تری بگیرد.
استفاده از ابزارهای مشتقه چه مزیتی برای مدیر صندوق طلا دارد؟ آیا زیرساخت‌های لازم برای بهره‌گیری از این ابزارها فراهم است؟
یکی از کاربردهای مهم ابزارهای مشتقه برای منِ مدیر صندوق طلا، پوشش ریسک است. با این حال، در شرایط فعلی، کم‌عمقی بازار و نقدشوندگی محدود معاملات مشتقه اجازه نمی‌دهد همیشه قرارداد مناسبی را برای اجرای راهبرد موردنظر انتخاب کنیم. به نظر من، توسعه قراردادهای جدید و متنوع‌سازی ابزارهای مشتقه می‌تواند کمک‌کننده باشد. اگر قراردادهایی متناسب با نیازهای مختلف بازار طراحی شود، مدیر صندوق می‌تواند در شرایط متفاوت بازار از ابزار مناسب‌تری استفاده کند. در حال حاضر، برای گرفتن یک موقعیت معاملاتی مطلوب با محدودیت‌هایی روبه‌رو هستیم و توسعه این ابزارها می‌تواند بخشی از این محدودیت‌ها را برطرف کند.
آیا در آینده می‌توان انتظار داشت صندوق‌های طلا با سطوح ریسک متفاوت، از کم‌ریسک تا پرریسک، در بازار شکل بگیرند؟
به نظر من، این موضوع برای بازار سرمایه ضروری است. اساساً در بازارهای سرمایه دنیا، ابتدا نیازهای سرمایه‌گذاران شکل می‌گیرد و بعد ابزارها و بازارهای متناسب با آن نیاز توسعه پیدا می‌کنند. قراردادهای آتی، اختیار معامله و اوراق سلف نیز در پاسخ به نیازهای مختلف بازار ایجاد شده‌اند. بنابراین، تنوع ابزارها می‌تواند زمینه را برای شکل‌گیری راهبردهای متفاوت در صندوق‌های طلا فراهم کند. البته تفاوت سطح ریسک صندوق‌ها فقط به ابزارهای مورد استفاده محدود نمی‌شود و راهبرد مدیریتی و ترکیب دارایی‌ها نیز در این زمینه اهمیت دارد.
در حال حاضر صندوق‌های طلای قابل معامله و صندوق‌های صدور و ابطالی متعددی در بازار طلای بازار سرمایه فعال هستند که بخش عمده دارایی آن‌ها از گواهی سپرده شمش و سکه تشکیل شده است. با وجود این شباهت، چرا عملکرد آن‌ها در میان‌مدت و بلندمدت متفاوت می‌شود؟
یکی از عوامل مهم، راهبرد مدیریتی صندوق است. برای مثال، اگر ارزیابی من به‌عنوان مدیر صندوق این باشد که روند اونس جهانی و نرخ ارز صعودی است، در صورت وجود ابزار مناسب و نقدشوندگی کافی، می‌توانم از موقعیت‌های خرید در بازار مشتقه استفاده کنم. در شرایطی که ارزیابی من از بازار منفی باشد، راهبرد متفاوتی را در نظر می‌گیرم. البته استفاده از این ابزارها به فراهم‌بودن شرایط معاملاتی و امکان اجرای راهبرد بستگی دارد. عامل دیگر، ترکیب دارایی‌های صندوق است. صندوق‌ها می‌توانند متناسب با شرایط بازار، روی گواهی سپرده سکه، شمش یا ترکیبی از هر 2 تمرکز کنند. برای نمونه، در مقاطعی ممکن است حباب سکه به سطوح بالایی برسد. در چنین شرایطی، مدیر صندوق می‌تواند با توجه به ارزیابی خود از بازار، ترکیب دارایی‌ها را تغییر دهد و وزن شمش را افزایش دهد. اگر این تصمیم در زمان مناسبی گرفته شود، تغییرات بعدی حباب می‌تواند بر عملکرد صندوق اثر بگذارد. بنابراین، علاوه بر ابزارهای در دسترس، تشخیص شرایط بازار و تصمیم‌گیری درباره ترکیب دارایی‌ها نیز در تفاوت عملکرد صندوق‌ها نقش دارد.
پس سرمایه‌گذار هنگام انتخاب صندوق طلا باید به کیفیت مدیریت آن نیز توجه کند؟
قطعاً. وقتی تعداد صندوق‌ها زیاد است و ترکیب کلی دارایی بسیاری از آن‌ها شباهت دارد، سرمایه‌گذار باید به معیارهایی توجه کند که می‌توانند تفاوت عملکرد را رقم بزنند. راهبرد مدیر، نحوه مدیریت ترکیب دارایی‌ها، توجه به شرایط بازار و ثبات عملکرد صندوق از جمله این معیارها هستند. البته نمی‌توان گفت یک راهبرد همیشه موفق است. تصمیم مدیر باید با شرایط بازار تناسب داشته باشد و نتیجه آن نیز در یک بازه زمانی مناسب ارزیابی شود.
سرمایه‌گذار برای انتخاب میان صندوق‌های متعدد طلا باید به چه شاخص‌هایی توجه کند؟
به نظر من، نقدشوندگی یکی از مهم‌ترین معیارهاست. سرمایه‌گذار باید عمق سفارش‌های خریدوفروش صندوق را بررسی کند. هم‌چنین فاصله قیمت پیشنهادی خرید و فروش اهمیت دارد. هرچه فاصله این 2 قیمت کم‌تر و عمق سفارش‌ها مناسب‌تر باشد، خریدوفروش واحدهای صندوق می‌تواند با سهولت بیش‌تری انجام شود. معیار دیگر، میزان انحراف قیمت معاملاتی صندوق از خالص ارزش روز دارایی‌ها یا همان NAV است. سرمایه‌گذار باید بررسی کند که قیمت معاملاتی صندوق چه فاصله‌ای با ارزش روز دارایی‌های آن دارد و این فاصله در طول زمان چقدر ثبات داشته است. برای مثال، اگر قیمت یک صندوق در مقاطعی با حباب مثبت و در مقاطعی دیگر با حباب منفی قابل‌توجهی نسبت به ارزش روز دارایی‌ها معامله شود، سرمایه‌گذار باید این نوسان را در کنار سایر شاخص‌ها بررسی کند. صرف مشاهده حباب مثبت یا منفی برای تصمیم‌گیری کافی نیست.
آیا بازده کوتاه‌مدت می‌تواند معیار مناسبی برای انتخاب صندوق طلا باشد؟
خیر، بازده روزانه به‌تنهایی معیار مناسبی برای انتخاب صندوق طلا نیست. مثلا ممکن است صندوقی در یک روز 2 درصد رشد کند، اما وقتی عملکرد آن را در یک هفته بررسی می‌کنیم، ببینیم این رشد در بازه هفتگی تداوم نداشته است. چنین وضعیتی را نمی‌توان به‌تنهایی نشانه عملکرد باثبات دانست. به نظر من، ثبات عملکرد در کنار نقدشوندگی اهمیت زیادی دارد. سرمایه‌گذار باید عملکرد صندوق را در یک دوره زمانی مناسب، برای مثال حداقل 6 ماه، بررسی کند و ببیند آیا صندوق در این بازه توانسته است ارزش دارایی‌ها را حفظ کند و عملکردی باثبات داشته باشد یا خیر. اولویت نخست مدیر صندوق باید حفظ ارزش دارایی سرمایه‌گذاران باشد. اگر سرمایه‌گذار با هدف سرمایه‌گذاری در طلا وارد صندوق شده، انتظار دارد ارزش دارایی او متناسب با ماهیت این سرمایه‌گذاری حفظ شود. بعد از آن، اگر مدیر بتواند با مدیریت مناسب، عملکرد بهتری ایجاد کند، می‌توان این موضوع را به‌عنوان موفقیت در مدیریت صندوق ارزیابی کرد.
اگر سرمایه‌گذار میان صندوق‌هایی با ترکیب دارایی متفاوت قرار بگیرد، چگونه می‌تواند از این تفاوت برای انتخاب بهتر استفاده کند؟
سرمایه‌گذار باید ترکیب دارایی صندوق‌ها را بررسی کند. برای مثال، فرض کنید یک صندوق 50 درصد از دارایی خود را به شمش و 50 درصد را به سکه اختصاص داده است. اگر در مقطعی حباب سکه افزایش پیدا کند یا شرایط بازار به‌گونه‌ای باشد که یکی از این 2 دارایی نسبت به دیگری گران‌تر معامله شود، این تفاوت می‌تواند در تصمیم سرمایه‌گذار مؤثر باشد. تغییر ترکیب دارایی‌ها برای مدیر صندوق، به‌ویژه زمانی که بخش قابل‌توجهی از پرتفوی در یک دارایی قرار دارد، ممکن است به زمان و اجرای معاملات متعدد نیاز داشته باشد. اما سرمایه‌گذار می‌تواند با بررسی ترکیب دارایی صندوق‌ها، شرایط آن‌ها را با یکدیگر مقایسه کند و متناسب با ارزیابی خود از بازار تصمیم بگیرد. البته باید میان حباب دارایی‌های موجود در صندوق و حباب قیمت معاملاتی واحدهای خود صندوق تفاوت قائل شد. این 2 موضوع یکسان نیستند و نمی‌توان تنها بر مبنای یکی از آنها تصمیم گرفت. انتخاب مناسب به شرایط روز بازار و مجموعه عوامل مؤثر بستگی دارد و نمی‌توان یک نسخه ثابت برای همه زمان‌ها ارائه کرد.
آیا سرمایه‌گذاری تمام دارایی در یک صندوق طلا می‌تواند ریسک خاصی برای سرمایه‌گذار ایجاد کند؟
باید به ماهیت صندوق و معیارهای انتخاب آن توجه کرد. صندوق‌های طلای قابل معامله، دارایی‌هایی مانند گواهی سپرده شمش و سکه دارند و تحت نظارت قرار می‌گیرند. ارزش روز دارایی‌های آنها نیز در دسترس سرمایه‌گذاران است. با این حال، این ویژگی‌ها به معنای یکسان‌بودن عملکرد همه صندوق‌ها یا از بین رفتن تمام ریسک‌های سرمایه‌گذاری نیست. نقدشوندگی، ثبات عملکرد، ترکیب دارایی‌ها و میزان انحراف قیمت معاملاتی از ارزش روز دارایی‌ها هم‌چنان اهمیت دارند. برای مثال، ممکن است سرمایه‌گذار در شرایطی تصمیم به فروش بگیرد که عمق سفارش‌های خرید صندوق برای اجرای کامل سفارش او کافی نباشد. در چنین وضعیتی، فروش حجم بالایی از واحدها می‌تواند با دشواری بیش‌تری انجام شود. در کنار این موارد، شفافیت اطلاعات، کیفیت گزارش‌دهی و پاسخ‌گویی مدیر صندوق نیز اهمیت دارد. سرمایه‌گذار باید بتواند به اطلاعات موردنیاز دسترسی داشته باشد و وضعیت صندوق را ارزیابی کند. بنابراین، نمی‌توان صرفاً بر مبنای حباب یا بازده، یک صندوق را انتخاب کرد و سایر معیارها را نادیده گرفت.
اگر بخواهید در پایان، مهم‌ترین توصیه خود را به مدیران صندوق‌ها و سرمایه‌گذاران در صندوق‌های طلا بیان کنید، چه نکته‌ای را مطرح می‌کنید؟
مهم‌ترین وظیفه ما به‌عنوان مدیران صندوق، حفظ ارزش دارایی سرمایه‌گذاران است. یکی از دلایلی که سرمایه‌گذاران به صندوق‌های طلا روی آورده‌اند، سهولت خریدوفروش، کاهش دشواری‌های نگه‌داری طلای فیزیکی و حذف بخشی از مشکلات مربوط به جابه‌جایی و مبادلات آن است. ما باید این اطمینان را برای سرمایه‌گذار ایجاد کنیم که می‌تواند از مزایای سرمایه‌گذاری در بازار طلا، در قالب صندوق، بهره‌مند شود. از سرمایه‌گذاران هم می‌خواهم در انتخاب صندوق، نقدشوندگی و ثبات عملکرد را جدی بگیرند. این‌که یک صندوق حباب منفی دارد یا در یک روز بازده بالاتری ثبت کرده، به‌تنهایی دلیل مناسبی برای انتخاب آن نیست. ترکیب دارایی‌ها، فاصله قیمت معاملاتی با ارزش روز دارایی‌ها، عمق سفارش‌ها و شفافیت اطلاعات باید در کنار یکدیگر بررسی شوند. در نهایت، هدف باید انتخاب صندوقی متناسب با شرایط بازار و نیاز سرمایه‌گذار باشد، نه تصمیم‌گیری بر اساس یک شاخص منفرد.
مشروح دیدگاه‌های امیرحسین عطاالله مدیر صندوق طلای زریران، درباره چشم‌انداز توسعه و معیارهای انتخاب صندوق‌های طلا را در ویدئوی زیر ببینید.