فصل بانک - مهدی پازوکی، اقتصاددان با رد ادعای فروپاشی اقتصاد ایران، بر ظرفیت‌های تولیدی کشور تأکید کرد و گفت با وجود فشارهای اقتصادی و شرایط جنگی، نمی‌توان وضعیت موجود را به معنای فروپاشی اقتصادی دانست.
مهدی پازوکی ، اقتصاددان در گفت‌وگو با خبرنگار ایبنا با اشاره به ادعاهای مطرح‌شده درباره فروپاشی اقتصاد ایران از سوی وزیر خزانه‌داری آمریکا، اظهار کرد: اقتصاد ایران با وجود فشار تحریم‌ها از ظرفیت‌های تولیدی و توانمندی‌های قابل‌توجهی برخوردار است و همین ظرفیت‌ها مانع از تحقق پیش‌بینی دشمنان درباره سقوط اقتصادی کشور شده است. با این حال، در شرایط جنگی کنونی، تصمیم‌گیری کارشناسی، حفظ انضباط مالی و پولی و جلوگیری از تشدید انتظارات تورمی اهمیت ویژه‌ای دارد.
وی با اشاره به ظرفیت‌های تولیدی کشور ادامه داد: اقتصاد ایران در بخش‌های مختلف، به‌ویژه تولید کالاهای اساسی و محصولات کشاورزی، از توانمندی‌های قابل‌توجهی برخوردار است. برای نمونه، کشور در تولید گندم تا حد زیادی به خودکفایی رسیده و بر اساس اطلاعاتی که در اختیار دارم، ذخایر گندم برای تأمین نیازهای اساسی مردم، از جمله نان، ظرفیت مناسبی دارد. همچنین در تولید بسیاری از محصولات کشاورزی، به دلیل برخورداری از وسعت سرزمینی و ظرفیت‌های داخلی، توان تولید قابل‌توجهی وجود دارد.
مداخله بانک مرکزی برای ثبات بازار ارز ضروری است
پازوکی با تأکید بر ضرورت حمایت از نهادهای اقتصادی کشور، به‌ویژه بانک مرکزی، اظهار کرد: در شرایطی که کشور به طور همزمان درگیر جنگ تمام عیار با آمریکا و اسرائیل است، بانک مرکزی نیز تحت فشار قرار دارد. دخالت این نهاد برای جلوگیری از کاهش ارزش پول ملی و ایجاد ثبات در بازار ارز، امر مثبتی بوده و یکی از وظایف آن است و نمی‌توان چنین اقداماتی را به معنای حراج ارز تلقی کرد.
وی با اشاره به تجربه سال‌های جنگ تحمیلی افزود: در آن دوران نیز بانک مرکزی اقداماتی مانند پیش‌فروش سکه انجام می‌داد. به یاد دارم که در سال‌های 1360 و 1361، سکه با قیمت سه‌هزار و 500 تومان پیش‌فروش می‌شد تا چند ماه یا یک سال بعد به خریداران تحویل داده شود. این اقدام در آن شرایط، تصمیمی منطقی بود و نشان می‌دهد که استفاده از ابزارهای سیاستی برای مدیریت شرایط اقتصادی، موضوع تازه‌ای نیست.
این اقتصاددان با بیان اینکه مداخله بانک مرکزی برای مهار روند افزایش نرخ ارز و کاهش ارزش پول ملی اقدامی قابل دفاع است، تصریح کرد: منتقدان باید توضیح دهند که بانک مرکزی در چنین شرایطی چه کاری باید انجام دهد؛ آیا باید نظاره‌گر افزایش نرخ ارز و کاهش ارزش پول ملی باشد؟ به اعتقاد من، اقدامات این نهاد برای کنترل روند بازار و کاهش فشارهای ارزی، در راستای وظایف آن قرار دارد.
هشدار درباره نقش فضاسازی منفی در تشدید تورم
پازوکی با انتقاد از حملات برخی جریان‌های داخلی به نهادهای اقتصادی کشور گفت: دشمنان به دنبال تضعیف و فروپاشی اقتصاد ایران هستند، اما دوستان ناآگاه نیز نباید با دامن زدن به فضای ناامنی و بی‌اطمینانی، در زمین دشمن بازی کنند. وقتی به‌طور مداوم این پیام به جامعه منتقل می‌شود که ارزش پول ملی هر روز کاهش می‌یابد، ممکن است مردم برای خرید کالاها هجوم ببرند و انتظارات تورمی تشدید شود؛ موضوعی که خود می‌تواند به بی‌ثباتی اقتصادی دامن بزند.
این اقتصاددان با تأکید بر اینکه نگرانی‌ها نباید به نادیده گرفتن این ظرفیت‌ها منجر شود، اظهار کرد: من به‌عنوان فردی که طرفدار صلح و مخالف جنگ هستم، جنگ را اقدامی خانمان‌سوز می‌دانم، اما در صورت حمله دشمن، دفاع وظیفه ملی است. در چنین شرایطی، باید از ایجاد تزلزل روانی در جامعه جلوگیری کرد و اجازه نداد که فضاسازی‌های منفی، انتظارات تورمی را افزایش دهد.
صداوسیما میدان را به کارشناسان اقتصادی بسپارد
پازوکی با اشاره به نقش رسانه‌ها در مدیریت فضای اقتصادی کشور گفت: صداوسیما می‌تواند در این زمینه نقش مؤثری ایفا کند. بارها دیده‌ام که کارشناسان وابسته به یک جریان خاص در برنامه‌های تلویزیونی به بانک مرکزی حمله می‌کنند، اما راهکار مشخصی برای حل مشکلات ارائه نمی‌دهند. اقتصاد کشور با شعار اداره نمی‌شود و لازم است کارشناسان مستقل و افرادی که از منافع ملی و توان تولیدی کشور دفاع می‌کنند نیز فرصت حضور در رسانه ملی را داشته باشند.
وی افزود: اگر قرار است ادعاهای مطرح‌شده از سوی وزیر خزانه‌داری آمریکا درباره فروپاشی اقتصاد ایران بی‌اثر بماند، باید امکان گفت‌وگوی کارشناسی و مناظره میان دیدگاه‌های مختلف فراهم شود. آمادگی دارم در چنین برنامه‌هایی درباره ضرورت انضباط پولی و مالی، نحوه اداره اقتصاد و راهکارهای مقابله با مشکلات اقتصادی بحث کنم. به اعتقاد من، تقویت فضای کارشناسی و پرهیز از شعارزدگی می‌تواند به تصمیم‌گیری بهتر و تقویت اعتماد عمومی کمک کند.
تقویت اعتماد عمومی، کلید عبور از فشارهای اقتصادی
پازوکی در ادامه ضمن تقدیر از پاسخ رئیس کل بانک مرکزی، به اظهارات اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، درباره فروپاشی اقتصاد ایران، تأکید کرد: در شرایط کنونی، هرچه بتوان فضای اقتصادی را به سمت آرامش و شرایط عادی سوق داد و از تشدید انتظارات تورمی جلوگیری کرد، به نفع کشور خواهد بود. انتشار پیام‌های مثبت و مستند درباره ظرفیت‌های اقتصادی و مقابله با تبلیغات منفی می‌تواند در این مسیر مؤثر باشد.
وی با بیان اینکه بانک مرکزی باید در چارچوب ملاحظات محرمانگی، اطلاعات مؤثر بر انتظارات اقتصادی را به‌درستی در اختیار جامعه قرار دهد، گفت: اطلاعاتی مانند جزئیات ذخایر ارزی باید محرمانه بماند، اما ارائه اطلاعاتی که به تقویت اعتماد عمومی و کاهش انتظارات تورمی کمک می‌کند، اهمیت دارد. انتظارات تورمی منفی به زیان اقتصاد کشور است و می‌تواند فشارهای تورمی را تشدید کند.
لزوم تقویت انضباط پولی و مالی برای مهار تورم
این اقتصاددان در ادامه، یکی از عوامل مهم بی‌ثباتی اقتصادی را غلبه سیاست مالی بر سیاست پولی دانست و اظهار کرد: نقدینگی و رشد آن از عوامل مهم تورم در اقتصاد ایران هستند و زمانی که سیاست مالی بر سیاست پولی غلبه پیدا می‌کند، کنترل تورم دشوارتر می‌شود. به همین دلیل، دولت باید با اولویت‌بندی هزینه‌ها و جلوگیری از مخارج غیرضروری، فشار بر بانک مرکزی را کاهش دهد تا سرعت رشد نقدینگی نیز محدود شود.
پازوکی با تأکید بر ضرورت حفظ انضباط پولی و مالی تصریح کرد: اگر منابع کشور به‌صورت بهینه تخصیص یابد، تصمیم‌ها بر پایه منطق و نظر کارشناسی اتخاذ شود و از ظرفیت کارشناسان و نیروهای تکنوکرات در اداره اقتصاد استفاده شود، می‌توان با مشکلات موجود بهتر مقابله کرد. دولت و حاکمیت باید برای اداره اقتصادی کشور از نیروهای متخصص بهره بگیرند و توان کارشناسی نهادهایی مانند بانک مرکزی، سازمان برنامه و بودجه و وزارت امور اقتصادی و دارایی را ارتقا دهند.
وی در پایان با تأکید بر اینکه منافع ملی باید خط قرمز تصمیم‌گیری‌ها باشد، گفت: تقویت ظرفیت‌های تولیدی، حمایت از نهادهای اقتصادی، مقابله با رانت و حفظ انضباط پولی و مالی، از الزامات عبور از شرایط کنونی است. نباید تصور کرد که حمله به نهادهای اقتصادی و تشدید فضای بی‌اعتمادی به نفع کشور است؛ بلکه باید با تصمیم‌گیری خردمندانه و رویکرد کارشناسی، زمینه ثبات اقتصادی و حفظ منافع ملی را فراهم کرد.