فصل بانک - فردریک نیومن اقتصاددان ارشد بانک اچاسبیسی (HSBC) معتقد است در حالی که برخی نشانهها در بازارهای مالی کنونی یادآور شرایط پیش از بحران 1997 آسیاست، ماهیت ریسکهای پیش روی منطقه تغییر کرده و از آسیبپذیری مالی به سمت «آسیبپذیری در تقاضا» متمایل شده است.
به گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه ایران (سنا) ، فردریک نیومن در یادداشتی که در 31 اوت منتشر شد، نوشت: محیط مالی کنونی آسیا شباهتهای چشمگیری با دوره پیش از بحران سال 1997 دارد؛ دورهای که با افزایش بازده اوراق قرضه آمریکا، ضعف ین ژاپن و خوشبینی مفرط به حوزه فناوری همراه بود.
اقتصاددان ارشد بانک اچاسبیسی (HSBC) میگوید اگرچه در دهه 1990 میلادی ریسک اصلی «سرایت مالی» بود، اما اکنون این ریسک به «آسیبپذیری در تقاضای هوش مصنوعی» تغییر جهت داده است؛ تقاضایی که در حال حاضر موتور محرک صادرات محصولات الکترونیک آسیاست.
شباهتهای 2 دوره
نیومن افزایش بازده اوراق خزانه آمریکا را یکی از شباهتهای کلیدی با دوره پیش از بحران 1997 میداند. برای نمونه، بازده اوراق قرضه 10 ساله شاخص آمریکا، از 5 درصد در اکتبر 1993 به حدود 8 درصد در نوامبر 1994 افزایش یافت. همچنین در آوریل 1997، بازدهیها در سطح 7 درصد قرار داشت که حدود 200 واحد پایه بالاتر از رقم چهار سال قبل از آن بود.
امروزه نیز بازده اوراق خزانه 10 ساله آمریکا از حداقل 0.5 درصد در اوت 2020 به حدود 4.79 درصد در اوایل روز سهشنبه رسیده است. اقتصاددان ارشد بانک اچاسبیسی (HSBC) تاکید کرد: «درست است که رسیدن به این سطح 6 سال زمان برده، اما تنها در سال جاری، بازده اوراق از 3.9 درصد در فوریه، حدود 80 واحد پایه جهش داشته است.»
ماه گذشته، خزانهداری آمریکا اعلام کرد قصد دارد بخش 10 تا 30 ساله بازار را برای عملیات بازخرید (Buybacks) هدفگذاری کند. به گفته این نهاد، دولت اندازه حداکثری عملیات بازخرید خود را «حداقل 2 برابر» کرده و از 2 میلیارد دلار به «حداقل» 4 میلیارد دلار خواهد رساند.
شباهت دیگر، تحرکات اخیر ین ژاپن است. در آوریل 1995، ین در کف قیمتی 80 در برابر دلار معامله میشد و تا آوریل 1997 به 130 رسید که نشاندهنده کاهش ارزش حدود 55 درصدی بود. امروزه نیز ین از کف حدود 103 در ژانویه 2021 تا سقف 163 در ماه ژوئیه، 57 درصد تضعیف شده است؛ البته پس از مداخله مشترک نادر از سوی واشنگتن و توکیو، ارزش این ارز تا سطوح کنونی یعنی حدود 160 تقویت شد. در حال حاضر بازارها در حال ارزیابی احتمال مداخلهای دیگر هستند.
در آستانه بحران 1997، بازارها درگیر خوشبینی به فناوری در میانه ظهور اینترنت بودند. نیومن میگوید اکنون نیز «تب هوش مصنوعی» در حال دامن زدن به خوشبینی مشابهی است.
از آسیبپذیری مالی تا آسیبپذیری در تقاضا
با این حال، اقتصاددان ارشد بانک اچاسبیسی (HSBC) استدلال میکند تفاوتهای میان سال 1997 و سال 2026 بر شباهتها غلبه دارد. مهمترین تفاوت این است که در دهه 1990، اکثر اقتصادهای آسیایی واردکننده سرمایه بودند؛ به این معنی که سرمایهگذاری خارجی که دریافت میکردند بیش از سرمایهگذاری آنها در خارج از کشور بود و پساندازهایشان برای پوشش تعهدات هزینهای کافی نبود.
نیومن تاکید کرد: «افزایش هزینههای تأمین مالی دلاری و لرزان بودن ین که سرمایهگذاران را نگران میکرد، کاتالیزورهای اصلی تنش در منطقه بودند.»
اما امروزه اقتصادهای آسیایی صادرکننده سرمایه هستند و به همین دلیل، افزایش هزینههای تأمین مالی آمریکا و ضعف ین، فشارهای اصلی محسوب نمیشوند. اما این به معنای در امان ماندن کامل منطقه نیست. نیومن معتقد است مسئله اصلی برای آسیا، وابستگی به رونق سختافزارهای هوش مصنوعی در آمریکاست که بسیاری از اقتصادهای منطقه را به پیش میبرد.
به گفته اقتصاددان ارشد بانک اچاسبیسی (HSBC)، صادرات تجهیزات الکترونیک مرتبط با هوش مصنوعی، رشد اقتصادی کره جنوبی، ژاپن، تایوان و سنگاپور را تقویت کرده است.
نیومن هشدار داد: «آسیا اکنون بهجای آسیبپذیری مالیِ دهه 1990، با آسیبپذیری تقاضا مواجه است. اگر افزایش بازده اوراق قرضه و هزینههای تأمین مالی در آمریکا بر رونق سختافزارهای هوش مصنوعی فشار وارد کند، یا ین بازارهای جهانی تأمین مالی را دچار تلاطم کند، تقاضا برای کالاهای این منطقه ممکن است با کاهش مواجه و رشد اقتصادی متوقف شود.»