سپر ضد جنگ بازار سرمایه برای تامین مالی/ آیا طراحی ابزار تأمین مالی برای شرایط جنگ اقتصادی و نظامی امکان‌پذیر است؟ + ویدئو

فصل بانک - پایگاه خبری بازار سرمایه ایران(سنا)، در آستانه برگزاری «هجدهمین نمایشگاه نظام مالی‌وسرمایه‌گذاری و زیرساخت‌های دیجیتال» تولید برنامه‌ای را با عنوان «خواهیم‌ساخت» آغاز کرده است. در قالب این برنامه، طرح‌ها و اقدامات نهادها و بنگاه‌های فعال در بازار سرمایه برای بازسازی و بازآفرینی خسارت‌های وارد شده به اقتصاد ایران، ناشی از جنگ اقتصادی و نظامی، ارائه و تشریح می‌شود. در نخستین قسمت از برنامه «خواهیم ساخت»، معاون خدمات مالی شرکت تأمین سرمایه طاووس خاورمیانه، از ارائه و پیشنهاد طرح انتشار «اوراق تأمین مالی با عامل تشویقی بر مبنای مشارکت» به سازمان بورس و اوراق بهادار خبر داد و جزییات این طرح را تشریح کرد. به گفته مهدی محمودی، این طرح پیشنهادی در نهاد ناظر بازار سرمایه در دست بررسی است و هنوز نهایی نشده است.

به گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه ایران(سنا) ، معاون خدمات مالی شرکت تأمین سرمایه طاووس خاورمیانه در نخستین قسمت از برنامه «خواهیم ساخت» با اشاره به جزییات طرح پیشنهادی «انتشار اوراق تأمین مالی با عامل تشویقی بر مبنای مشارکت» توضیح داد: «این ابزار با هدف کمک به تأمین مالی شرکت‌ها و بنگاه‌های آسیب‌دیده‌ ناشی از جنگ اقتصادی و نظامی طراحی شده است که در مقطع فعلی با محدودیت نقدینگی مواجه‌اند، اما بر اساس برنامه عملیاتی خود انتظار دارند در آینده بار دیگر به ظرفیت تولید و سودآوری مناسب بازگردند.»
به گفته مهدی محمودی، «این طرح پیشنهادی با در نظر گرفتن امکان تعیین سررسید متناسب با شرایط شرکت و توافق بر سر نرخ تأمین مالی، هنوز نهایی نشده و فعلا در مرحله تدوین دستورالعمل قرار دارد.»
مشروح توضیحات مهدی محمودی معاون خدمات مالی شرکت تأمین سرمایه طاووس خاورمیانه را که در برنامه «خواهیم ساخت» ارائه شده، در ادامه بخوانید و ببینید:
آقای محمودی، حتما اطلاع دارید، از چندی پیش کمک به بازسازی واحدهای آسیب‌دیده در جنگ اقتصادی و نظامی در زمره اولویت‌های وزارت اقتصاد قرار گرفته است، بر همین اساس امسال در «هجدهمین نمایشگاه نظام مالی‌ و سرمایه‌گذاری و زیرساخت‌های دیجیتال» نیز شعار «خواهیم ساخت» محور فعالیت‌ها است. با توجه به جنگ اقتصادی و نظامی رخ داده و اهمیت تأمین منابع مالی صنایع در این مقطع، گفته شده شرکت تأمین سرمایه طاووس خاورمیانه طرحی برای معرفی ابزار جدیدی در بازار سرمایه ارائه کرده است. درباره دلایل طراحی این اوراق توضیح دهید.
شرایط اقتصاد ایران پس از وقوع جنگ نظامی دست‌خوش تغییراتی شد و برخی صنایع و شرکت‌ها از نظر عملکرد و شناسایی سود و زیان تحت تأثیر قرار گرفتند. ما در شرکت تأمین سرمایه طاووس خاورمیانه، در جلساتی که با مدیران صنایع و شرکت‌ها داشته‌ایم، به این نتیجه رسیده‌ایم که به طراحی و عرضه اوراق جدیدی نیاز داریم؛ ابزاری که بتواند امکان تأمین مالی را برای طیف گسترده‌تری از شرکت‌های آسیب‌دیده در جنگ اقتصادی و نظامی فراهم کند. در این بررسی‌ها، محدودیت‌های برخی اوراق موجود در بازار سرمایه را شناسایی کرده‌ایم و با ارائه راهکارهایی به این نتیجه رسیده‌ایم که می‌توان از طریق طراحی یک ابزار جدید به تأمین مالی صنایع و شرکت‌ها کمک کرد. عنوان این ابزار را «اوراق تأمین مالی با عامل تشویقی بر مبنای مشارکت» گذاشته‌ایم.
با توجه به این‌که این موضوع فعلا یک طرح پیشنهادی است و هنوز در سازمان بورس نهایی نشده، لطفاً در مرحله فعلی جزییات ایده شکل‌گرفته در تأمین سرمایه طاووس خاورمیانه را توضیح دهید.
بر مبنای این ایده، شرکت‌ها ممکن است در مقاطع مختلف با مشکل نقدینگی مواجه شوند. در روال معمول انتشار اوراق در بازار سرمایه، سود اوراق اغلب هر 3 ماه یک‌بار پرداخت می‌شود و اصل اوراق نیز در سررسید تسویه می‌شود. در جلساتی که با مدیران شرکت‌ها و صنایع داشته‌ایم، این موضوع مطرح شد که برخی شرکت‌ها، به دلیل شرایط ناشی از جنگ اقتصادی و نظامی، در مقطعی امکان پرداخت سود اوراق در فواصل مثلا 3 ماهه را نداشته باشند. البته این مسئله لزوماً به‌معنای ناتوانی آن‌ها در پرداخت اصل و سود اوراق نیست؛ بلکه ممکن است شرکت در یک مقطع خاص به‌دلیل عوارض ناشی از جنگ با مشکل مواجه شده باشد، اما اگر فرصت مناسبی در اختیار داشته باشد، پس از یک، 2 یا 3 سال ممکن است بتواند به ظرفیت واقعی تولید بازگردد و اصل و سود اوراق را پرداخت کند. از طرف دیگر، برای سرمایه‌گذار نیز موضوع بازده اهمیت دارد. مدیران سرمایه‌گذاری هم امانت‌دار منابع مردم هستند و باید اوراقی را انتخاب کنند که با توجه به ریسک، بازده مناسبی داشته باشد. در شرایط عادی، طبیعی است که آن‌ها اوراق شرکت‌هایی را ترجیح دهند که ابهام و ریسک کم‌تری دارد و سود اوراق را به‌صورت دوره‌ای پرداخت می‌کند. بر این مبنا، به این نتیجه رسیدیم که باید ابزاری طراحی کنیم که هم مشکل تأمین منابع شرکت‌ها را در شرایط جنگی حل کند و هم برای سرمایه‌گذاران جذابیت داشته باشد. در بازار سرمایه ابزارهای متنوعی وجود دارد که متناسب با نیاز شرکت‌ها قابلیت طراحی و انتشار دارند. یکی از این ابزارها، اوراق مرابحه قابل تبدیل به سهام است. با وجود این‌که دستورالعمل این اوراق از قبل وجود داشته و در سال 1397 نیز اصلاح شده اما تاکنون استقبال چندانی از آن صورت نگرفته است. ما دستورالعمل موجود را بررسی و در مدل پیشنهادی خود برای افزایش جذابیت آن‌ راهکارهایی را پیشنهاد کرده‌ایم.
یعنی مبنا و الگوی اوراق پیشنهادی همان اوراق مرابحه قابل تبدیل به سهام است؟
بله، الگو و مبنای طراحی ما، اوراق قابل تبدیل به سهام است، اما در مدل پیشنهادی تلاش کرده‌ایم برخی محدودیت‌های این اوراق را برطرف کنیم. برای مثال، در اوراق مرابحه قابل تبدیل به سهام، سررسید حداکثر 2 سال در نظر گرفته شده؛ در حالی که ممکن است شرکتی به تأمین مالی با سررسید 3 یا 4 ساله نیاز داشته باشد و برنامه عملیاتی آن نشان دهد که در این مدت امکان تسویه اصل و سود اوراق را خواهد داشت. محدودیت دیگر این است که در ساختار موجود، پرداخت سود در طول عمر اوراق پیش‌بینی شده است. در حالی که برخی شرکت‌ها با محدودیت نقدینگی مواجه‌اند و ترجیح می‌دهند اصل و سود اوراق را در سررسید پرداخت کنند؛ زیرا بر اساس برنامه خود انتظار دارند که در طول 2 یا 3 سال آینده، وضعیت تولید و سودآوری‌شان بهبود یابد و توانایی تسویه تعهدات را پیدا کنند.
با توجه به توضیحات شما، ظاهرا پیشنهادتان این است که پرداخت سود و اصل اوراق به پایان دوره منتقل شود. در این طرح، سررسید چندساله پیشنهاد شده است؟
یکی از ویژگی‌های این اوراق، انعطاف‌پذیری آن است. طبق پیشنهاد ما، سررسید بر اساس برنامه‌ای تعیین می‌شود که هر شرکت ارائه می‌کند. برای مثال، اگر شرکت بر اساس برنامه عملیاتی خود پیش‌بینی کند که پس از 3 سال به سودآوری بازمی‌گردد، می‌توان سررسید 3 ساله را در نظر گرفت. شرکتی دیگر ممکن است به سررسید 4 ساله نیاز داشته باشد. بنابراین، یکی از مزیت‌های مدل پیشنهادی این است که امکان انتخاب سررسید و توافق میان بانی، یعنی شرکتی که قصد تأمین مالی دارد و سرمایه‌گذار وجود خواهد داشت. موضوع دیگری که در اوراق قابل تبدیل به سهام با آن مواجه هستیم، به طی کردن تشریفات مجمع عمومی فوق‌العاده نیاز است. با توجه به چارچوب قانون تجارت و تشریفات مربوط به آن، این موضوع می‌تواند پیچیدگی‌هایی برای انتشار و تبدیل اوراق ایجاد کند. مسئله دیگر، هزینه تأمین مالی برای بانی یا سهام‌دار عمده است. در اوراق قابل تبدیل به سهام، اگر قیمت سهام شرکت در طول دوره افزایش قابل‌توجهی پیدا کند، ممکن است هزینه تأمین مالی برای بانی بسیار بالا برود. برای مثال، اگر قیمت سهام 2، 3 یا 4 برابر شود، این موضوع می‌تواند هزینه قابل‌توجهی به شرکت تحمیل کند. در مدل پیشنهادی ما، نرخ تأمین مالی در یک چارچوب مشخص قرار می‌گیرد و برای آن کف و سقف تعیین می‌شود. هم‌چنین، به‌جای این‌که همه شرکت‌ها ناگزیر به تأمین مالی با یک نرخ مشخص باشند، مبنای تعیین نرخ، توافق میان طرف‌های مرتبط خواهد بود. شرکت تأمین سرمایه به‌عنوان مشاور، صندوق‌های سرمایه‌گذاری به‌عنوان سرمایه‌گذار و شرکت‌های متقاضی تأمین مالی، در جلسات مشترک و بر اساس یک مدل مشخص درباره نرخ تأمین مالی توافق خواهند کرد.
آیا طبق پیشنهاد ارائه شده خریداران اصلی این اوراق، صندوق‌های سرمایه‌گذاری خواهند بود؟
بله، خریداران این اوراق عمدتاً صندوق‌های سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت خواهند بود؛ صندوق‌هایی که بر اساس الزامات سازمان بورس باید بخشی از منابع خود را به خرید اوراق اختصاص دهند.
درباره روند مطالعات انجام‌شده برای طراحی این ابزار توضیح دهید، با توجه به این‌که دستورالعمل انتشار اوراق قابل تبدیل به سهام از قبل وجود داشته، آیا برای تدوین طرح جدید از نمونه‌های خارجی و تجربه بورس‌های دیگر نیز استفاده کرده‌اید؟
ابزارهای مالی به‌طور مستمر در شرکت‌های تأمین سرمایه و سایر نهادهای مالی بررسی و تحلیل می‌شوند. یکی از وظایف نهادهای مالی، مهندسی مالی است؛ یعنی ابزارهای موجود را متناسب با نیازهای بازار اصلاح و بهینه کنند و در صورت نیاز، ابزارهای جدیدی معرفی کنند. بنابراین، این بررسی‌ها محدود به یک یا 2 ماه یا حتی یک سال نیست، بلکه به‌صورت مستمر انجام می‌شود. در جلسات مختلف، ابزارهای مالی را بررسی می‌کنیم و گاهی این مطالعات به مرحله‌ای می‌رسد که پیشنهادها تدوین و برای سازمان بورس ارسال می‌شود. هم‌کاران سازمان نیز این پیشنهادها را بررسی می‌کنند و ممکن است پیشنهاد در نهایت به تصویب برسد یا نرسد. در مورد نمونه‌های خارجی نیز، این نوع ابزارها با عنوان «اوراق بهادار بدهی قابل‌ تبدیل همراه با اختیار خرید سقف‌دار» شناخته‌شده هستند.
روند بررسی پیشنهادتان چگونه پیش می‌رود؟
لازم می‌دانم از زحمات هم‌کاران سازمان بورس تشکر کنم. پس از ارسال نامه و ارائه طرح پیشنهادی به آقای دکتر صیدی رییس سازمان بورس و اوراق بهادار، در کم‌تر از یک هفته از ما دعوت شد و جلساتی با مدیر نظارت بر بازار اولیه سازمان بورس برگزار کردیم. در این جلسات، مدل پیشنهادی بررسی و پیشنهادهایی برای اصلاح آن مطرح شد.
به‌فرض تصویب نهایی پیشنهادتان، آیا برای اجرای آن آماده هستید؟
ما در شرکت تأمین سرمایه طاووس خاورمیانه با شرکت‌های آسیب‌دیده‌ای که به این سازوکار تأمین مالی نیاز دارند، جلساتی برگزار کرده‌ایم و آماده‌ایم بلافاصله پس از نهایی شدن دستورالعمل، نخستین اوراق را با استفاده از این سازوکار منتشر کنیم.
مشروح توضیحات مهدی محمودی معاون خدمات مالی شرکت تأمین سرمایه طاووس خاورمیانه را در ویدئوی زیر ببینید: