فصل بانک - افزایش بی‌سابقه هزینه حمل‌ونقل دریایی در پی جنگ ایران، مسیر تجارت جهانی نفت را تغییر داده است. هزینه انتقال نفت از سواحل خلیج مکزیک آمریکا به آسیا در مقطعی به 80 میلیون دلار برای هر سفر نفتکش رسید؛ رقمی حدود 10 برابر میانگین سال‌های پیش از جنگ.
به گزارش تازه های اقتصاد به نقل از اویل پرایس، سفارش پالایشگاه‌های آسیایی برای خرید نفت خام آمریکا حدود 50 درصد کاهش یافته و اگر این روند ادامه پیدا کند، محموله‌های نفت آمریکا به مقصد آسیا در ماه نوامبر ممکن است به پایین‌ترین سطح خود در هفت سال گذشته برسد. افزایش هزینه حمل، تقاضا برای نفت‌های نزدیک‌تر به بازار مصرف را بالا برده و هم‌زمان تولیدکنندگان آمریکایی و آفریقایی را ناچار کرده است نفت خود را با تخفیف‌های سنگین‌تری عرضه کنند.
هزینه سنگین حمل نفت آمریکا به آسیا
جنگ ایران سفر نفتکش‌ها را به‌شدت ناکارآمد کرده است. در دسترس بودن کشتی‌ها کاهش یافته و هزینه حمل نفت به رکوردهای تاریخی رسیده؛ به‌گونه‌ای که انتقال نفت خام از سواحل خلیج مکزیک آمریکا به آسیا دیگر جذابیت اقتصادی سابق را ندارد. هزینه انتقال نفت خام از سواحل خلیج مکزیک آمریکا به چین، در اوایل ماه جاری میلادی به 80 میلیون دلار برای هر سفر رسید. این رقم 10 برابر نرخ متوسط حمل نفتکش‌ها در سال‌های پیش از جنگ ایران بود.
هرچند نرخ‌های حمل از اوج ثبت‌شده در اوایل اکتبر کاهش یافته، هزینه انتقال نفت با یک نفتکش غول‌پیکر از آمریکا به آسیا در هفته جاری همچنان حدود 60 میلیون دلار بوده است. این هزینه بالا باعث شده پالایشگاه‌های آسیایی سفارش‌های چندانی برای دریافت نفت آمریکا در ماه نوامبر ثبت نکنند. بر اساس اطلاعات معامله‌گران آگاه از روند خرید که بلومبرگ نقل کرده است، سفارش پالایشگاه‌های آسیایی برای خرید نفت خام آمریکا در ماه جاری، در مقایسه با سپتامبر حدود 50 درصد کاهش یافته و به حدود 25 میلیون بشکه رسیده است؛ محموله‌هایی که قرار است در نوامبر تحویل داده شوند.
تحلیلگران ردیابی کشتی‌ها می‌گویند اگر سفارش‌ها در ادامه چرخه معاملاتی ماه جاری نیز در همین سطح پایین باقی بماند، آسیا در نوامبر کمترین حجم نفت خام آمریکا را طی هفت سال گذشته دریافت خواهد کرد.
جنگ علیه ایران بازارنفتکش‌ها را برهم زد
صادرات نفت خام و فرآورده‌های نفتی آمریکا در هفته‌های ابتدایی جنگ خاورمیانه به رکورد تاریخی رسید. اما جنگ و تلاش تولیدکنندگان خاورمیانه برای انتقال نفت از تنگه هرمز، بازار جهانی نفتکش‌ها را مختل کرد و بحران حمل‌ونقل را به بحران عرضه نفت و سوخت افزود.
جنگ ایران مسیرها و الگوهای تجارت جهانی را تغییر داده و نفتکش‌های بیشتری را در سفرهای طولانی و کم‌بازده گرفتار کرده است. افزایش جریان انتقال نفت از محدوده تنگه هرمز، که بخش مهمی از آن از طریق انتقال محموله از یک کشتی به کشتی دیگر در خلیج عمان انجام می‌شود، باعث شده نفتکش‌های غول‌پیکر هفته‌ها برای انجام این عملیات در خارج از تنگه منتظر بمانند. این وضعیت، تعداد نفتکش‌های بسیار بزرگ حمل نفت خام را که برای مسیرهای مهم دیگری مانند مسیر آمریکا به آسیا در دسترس هستند، کاهش داده است.
بر اساس اطلاعات شرکت کپلر، ناوگان نفتکش‌های فعال در عملیات انتقال نفت در خلیج عمان به حدود 80 نفتکش بسیار بزرگ رسیده است. با این حال، متوسط زمان یک سفر رفت‌وبرگشت این کشتی‌ها به 23 روز افزایش یافته؛ درحالی‌که زمان بهینه برای سفر رفت‌وبرگشت از بصره عراق به محدوده دریایی صحار عمان حدود 9 تا 10 روز است. از سوی دیگر، نرخ‌های بی‌سابقه حمل نفت از خلیج فارس و خلیج عمان، نفتکش‌ها را به سمت تجارت پرریسک اما پرسود خاورمیانه جذب کرده و در نتیجه، بازارهای دیگر با کمبود کشتی مواجه شده‌اند.
هزینه حمل قیمت نفت را بالاتر برد
رندی هاوکینز، معاون تأمین و معاملات بین‌المللی نفت خام شرکت پالایشگاهی والرو انرژی، در نشست اعلام نتایج مالی این شرکت گفت هزینه حمل‌ونقل اکنون به مهم‌ترین موضوع بازار تبدیل شده است. او توضیح داد: «هزینه انتقال یک نفتکش بسیار بزرگ از سواحل خلیج مکزیک آمریکا به آسیا اکنون به‌طور متوسط حدود 30 تا 35 دلار به ازای هر بشکه است. این رقم در مقایسه با میانگین حدود 5 دلار در هر بشکه در سال 2025 قرار می‌گیرد.»
به گفته هاوکینز، جهش هزینه حمل باعث «اختلال شدید در قیمت‌گذاری جهانی نفت خام» شده است؛ زیرا پالایشگاه‌ها به دنبال خرید محموله‌هایی هستند که به بازار مصرفشان نزدیک‌تر باشد و فروشندگان نیز برای جبران هزینه حمل‌ونقل ناچار به ارائه تخفیف شده‌اند. خریداران آسیایی به سمت خرید نفت بیشتر از خاورمیانه روی آورده‌اند، اما برای کاهش هزینه‌ها، ترجیح می‌دهند نفت را با احتساب هزینه تحویل در مقصد خریداری کنند. در اروپا نیز پالایشگاه‌ها به دلیل جهش نرخ کرایه نفتکش‌ها، بیشتر به سراغ محموله‌های نزدیک و عرضه‌شده در داخل منطقه رفته‌اند.
نفت نزدیک‌تر به بازار مصرف گران‌تر شد
افزایش تقاضا برای نفت خام اروپا و خاورمیانه، صرف قیمتی برخی از انواع نفت را بالا برده است. بر اساس گزارش اویل‌پرایس، شاخص نفت برنت تاریخ‌دار در هفته گذشته با رکورد صرف قیمت 20 دلار در هر بشکه نسبت به برنت معامله شد. همچنین نفت خام متوسط و ترش «یوهان اسوردروپ» نروژ، طبق داده‌های وود مکنزی، به صرف قیمت بی‌سابقه 24 دلار در هر بشکه نسبت به برنت رسید. در مقابل، نفت خام آمریکا و آفریقا با کاهش صرف قیمت و افزایش تخفیف مواجه شده‌اند؛ زیرا انتقال این محموله‌ها در مسیرهای طولانی به آسیا هزینه بیشتری دارد.
قیمت برخی انواع نفت خام غرب آفریقا با تخفیف‌های بی‌سابقه‌ای عرضه شده است؛ به‌طوری که تخفیف بعضی از گریدها برای جبران هزینه سنگین حمل‌ونقل به 20 دلار در هر بشکه رسیده است.
در بازار آمریکا نیز برآوردهای شرکت لینک دیتا سرویسز که بلومبرگ به آن‌ها استناد کرده، نشان می‌دهد صرف قیمت نفت وست تگزاس اینترمدیت در مرکز معاملاتی میدلند ـ ایست هیوستون به 25 سنت در هر بشکه بالاتر از شاخص WTI کاهش یافته است؛ درحالی‌که این صرف قیمت در اوایل سپتامبر بیش از 3 دلار بود. همچنین صرف قیمت نفت خام متوسط و ترش مارس، تولیدشده در خلیج مکزیک آمریکا و مشابه برخی نفت‌های خاورمیانه، به 6 دلار در هر بشکه سقوط کرده است. این رقم در پایان مارس 17 دلار و 50 سنت بود.
منبع: تازه های اقتصاد