پایان دوران دیجیتالی‌شدن در صنعت کارگزاری/ گام بعدی حرکت به سمت کارگزاری هوشمند است

فصل بانک - مدیرعامل شرکت مدیریت فناوری بورس تهران با تاکید بر این‌که «آینده به کارگزاری‌هایی که صرفا به‌صورت نمایشی از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده می‌کنند، تعلق ندارد»، گفت: کارگزاری‌ها باید با شناسایی چالش‌های واقعی خود و بهره‌گیری هدفمند از هوش مصنوعی، سرعت و دقت تصمیم‌گیری را افزایش داده و در نهایت اعتماد بیش‌تری در سرمایه‌گذاران ایجاد کنند؛ چراکه دوران دیجیتالی‌شدن کارگزاری‌ها به پایان رسیده و گام بعدی، حرکت به سمت کارگزاری هوشمند است.

به گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه ایران(سنا) ، علی زرکش در همایش روز کارگزار که عصر امروز سه‌شنبه 14 مهر 1405 به میزبانی کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار در ایوان شمس برگزار شد، در ارائه‌ای با عنوان «از کارگزاری دیجیتال تا کارگزاری هوشمند» با اشاره به روند تحول فناوری در صنعت کارگزاری گفت: 15 تا 20 سال پیش، معاملات سهام عمدتا از طریق بسترهای کاغذی و تماس تلفنی با کارگزاری‌ها انجام می‌شد، اما با توسعه فناوری و اینترنت، صنعت کارگزاری به تدریج به سمت دیجیتالی‌شدن حرکت کرد.
او افزود: امروز هر فردی که کد سجام داشته باشد، با دسترسی به اینترنت و یک ابزار هوشمند مانند تلفن همراه، تبلت یا لپ‌تاپ می‌تواند از نقاط مختلف کشور به بازار سرمایه دسترسی داشته باشد و معاملات خود را انجام دهد. به این ترتیب، علاوه بر افزایش دسترسی سرمایه‌گذاران، حجم قابل توجهی از داده نیز در اختیار کارگزاری‌ها قرار گرفته است.
زرکش با بیان این‌که سرمایه‌گذار در پنل کارگزاری خود به اطلاعاتی مانند قیمت‌های لحظه‌ای، وضعیت پرتفوی، اطلاعیه‌های کدال، پیام‌های ناظر و اخبار بازار دسترسی دارد، گفت: چالش اصلی در این مرحله، تحلیل حجم بالای اطلاعات و تبدیل آن به خروجی قابل استفاده برای تصمیم‌گیری است.
او ادامه داد: هوش مصنوعی از داده به‌عنوان خوراک اولیه استفاده می‌کند و صنعت کارگزاری امروز حجم قابل توجهی از داده را در اختیار دارد. بنابراین می‌توان از ابزارهای هوش مصنوعی برای افزایش سرعت و دقت تحلیل و در نهایت ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران استفاده کرد.
ابزاری برای قدرتمندتر کردن کارگزاری‌ها
مدیرعامل شرکت مدیریت فناوری بورس تهران تاکید کرد: ورود هوش مصنوعی به صنعت کارگزاری به معنای حذف نیروی انسانی نیست، بلکه این فناوری باید به‌عنوان ابزاری برای قدرتمندتر کردن کارگزاری‌ها و سرمایه‌گذاران مورد استفاده قرار گیرد. هوش مصنوعی می‌تواند تحلیل داده‌ها را انجام دهد و نتیجه را در قالب پیشنهاد و انتخاب در اختیار تصمیم‌گیرنده انسانی قرار دهد.
زرکش با اشاره به نمونه‌های استفاده از هوش مصنوعی در صنعت کارگزاری جهان گفت: در برخی کارگزاری‌های خارجی، ابزارهای هوش مصنوعی به پرتفوی سرمایه‌گذاران متصل شده‌اند و فرد می‌تواند به زبان محاوره درباره یک سهم یا سرمایه‌گذاری سوال کند. این ابزار با بررسی اخبار، وضعیت پرتفوی و روندهای بازار می‌تواند پیشنهادهایی را در اختیار سرمایه‌گذار قرار دهد و قدرت تصمیم‌گیری او را افزایش دهد.
او 3 مؤلفه «سرعت، ریسک و اعتماد» را از مهم‌ترین عناصر فعالیت کارگزاری‌ها دانست و افزود: در یک روز معاملاتی پرتلاطم ممکن است هم‌زمان شاهد نوسانات شدید بازار، انتشار افشای اطلاعات برای چند نماد مهم، انتشار اخبار سیاسی و اقتصادی، مراجعه مشتریان مهم و حتی اختلال در زیرساخت‌های ارتباطی باشیم. در چنین شرایطی، اولویت‌بندی صحیح و اتخاذ تصمیم به‌موقع اهمیت زیادی دارد و یک اشتباه یا تأخیر می‌تواند به بحران بزرگی برای کارگزاری منجر شود.
زرکش یادآور شد: در کارگزاری هوشمند، ابزارهای هوش مصنوعی می‌توانند نیازهای مشتریان را دسته‌بندی و به‌صورت خودکار به بخش مربوطه منتقل کنند. هم‌چنین زیرساخت‌های ارتباطی به‌صورت لحظه‌ای پایش و در صورت مشاهده نشانه‌های اختلال، پیش از وقوع مشکل هشدار لازم صادر می‌شود.
او ادامه داد: در حوزه اخبار و افشای اطلاعات نیز می‌توان اطلاعات را جمع‌آوری و تحلیل کرد تا اثر احتمالی آن بر سرمایه‌گذاری‌ها مشخص شود و بر اساس آن، پیشنهادهایی برای مدیریت پرتفوی در اختیار سرمایه‌گذار قرار گیرد.
روندهای جهانی
زرکش با اشاره به روندهای جهانی استفاده از هوش مصنوعی در صنعت کارگزاری گفت: در یکی دو سال اخیر، استفاده از هوش مصنوعی در 4 حوزه اصلی شامل تحلیل هوشمند اطلاعات، مدیریت ریسک و کشف رفتارهای غیرعادی، امنیت سایبری و عملیات زیرساختی توسعه یافته است.
او افزود: در تحلیل هوشمند اطلاعات، اخبار و داده‌های داخلی و خارجی، از جمله اطلاعات اقتصادی، سیاسی و روابط بین‌الملل، می‌تواند به‌صورت یکپارچه جمع‌آوری و تحلیل شود. در مدیریت ریسک نیز هوش‌مصنوعی با استفاده از داده‌های تاریخی کارگزاری، رفتارهای غیرعادی را شناسایی و پایش می‌کند.
زرکش تاکید کرد: در حوزه امنیت سایبری نیز با توجه به ورودی‌ها و خروجی‌های حساب‌های کاربران، سیستم‌های امنیتی و زیرساخت‌های کارگزاری، امکان پایش مستمر و شناسایی رفتارهای غیرعادی وجود دارد. هدف از این موضوع کاهش هزینه نیروی انسانی نیست، بلکه کاهش هزینه ناشی از وقوع رخدادها و کنترل ریسک است.
یک‌پارچه‌سازی داده‌ها
مدیرعامل شرکت مدیریت فناوری بورس تهران یکی از فرصت‌های مهم پیش روی کارگزاری‌ها را یک‌پارچه‌سازی داده‌ها دانست و گفت: سرمایه‌گذار امروز هنگام ورود به پنل کارگزاری با حجم زیادی از اطلاعات مواجه است که می‌تواند تصمیم‌گیری را برای او زمان‌بر و دشوار کند. اگر داده‌های مربوط به پرتفوی، اطلاعات مشتری، اخبار و اطلاعات بازار در یک بستر یکپارچه قرار گیرد، ابزارهای هوش مصنوعی می‌توانند تحلیل سریع‌تر و دقیق‌تری ارائه کنند.
او افزود: در حال حاضر بسیاری از خدمات در کارگزاری‌های دیجیتال به‌صورت جداگانه و ماژولار تعریف شده‌اند و داده‌های هر سرویس نیز تا حد زیادی از سایر سرویس‌ها جداست. یکپارچه‌سازی داده‌ها و ایجاد یک بستر مشترک می‌تواند امکان طراحی خدمات متنوع هوش مصنوعی را فراهم کند و اثربخشی این ابزارها را افزایش دهد.
زرکش در عین حال نسبت به ارائه وعده‌های قطعی از سوی ابزارهای هوش مصنوعی هشدار داد و گفت: برخی کارگزاری‌های خارجی با اتکا به هوش مصنوعی به ارائه وعده‌هایی درباره بازده قطعی بازار یا پیش‌بینی دقیق شاخص اقدام کرده‌اند. ارائه چنین خروجی‌هایی به‌صورت قطعی، رویکرد درستی نیست و می‌تواند برای صنعت مالی بسیار پرریسک باشد.
او تاکید کرد: فصل جدیدی در بازار سرمایه آغاز شده و آن استفاده از هوش مصنوعی است. هوش مصنوعی می‌تواند ابزاری قدرتمند برای کارگزاری و سرمایه‌گذار باشد، اما اگر خروجی آن به‌عنوان یک پیش‌بینی قطعی و تضمین‌شده ارائه شود، می‌تواند به یک تهدید جدی تبدیل شود و اعتماد سرمایه‌گذاران را از بین ببرد.
زرکش با اشاره به تفاوت‌های بازار سرمایه ایران با سایر کشورها گفت: پرسش اصلی برای کارگزاری‌های ایرانی این نیست که کدام ابزار هوش مصنوعی خارجی را خریداری و در سامانه‌های خود نصب کنند، بلکه باید ابتدا چالش‌های خاص خود را شناسایی کرده و متناسب با آنها راهکار طراحی کنند.
مدیرعامل شرکت مدیریت فناوری بورس تهران افزود: تحریم‌ها، شرایط ارتباطات بین‌المللی، استانداردهای زیرساختی بازار سرمایه و مدل جمع‌آوری داده در ایران با بسیاری از کشورها متفاوت است. از این رو نمی‌توان بدون توجه به شرایط داخلی، مدل‌های مورد استفاده در سایر کشورها را عینا در ایران پیاده کرد.
او یادآور شد: تا چند سال پیش توجه کافی به اهمیت داده‌های شفاف، تمیز، کامل و جزئی در ایران وجود نداشت، اما در یکی دو سال اخیر شاهد افزایش توجه شرکت‌ها به جمع‌آوری و مدیریت داده و شکل‌گیری تیم‌های تحلیلی در این حوزه هستیم.
مدیرعامل شرکت مدیریت فناوری بورس تهران تاکید کرد: هر کارگزاری باید متناسب با مزیت‌ها و چالش‌های خود مسیر ورود به عصر هوش مصنوعی را مشخص کند. ممکن است یک کارگزاری در حوزه بورس کالا مزیت داشته باشد، کارگزاری دیگری در بورس انرژی یا بورس اوراق بهادار قوی‌تر باشد و کارگزاری دیگری نیز با چالش‌هایی در ارتباط با سرمایه‌گذاران، زیرساخت یا تحلیل داده مواجه باشد.
زرکش ادامه داد: این چالش‌ها باید در هر شرکت به‌صورت جداگانه شناسایی و تحلیل شود و سپس راهکار هوش مصنوعی متناسب با همان نیاز طراحی شود. در نهایت، هدف نباید افزایش تعداد ابزارهای هوش مصنوعی باشد، بلکه باید خروجی این ابزارها به بهبود عملکرد کارگزاری منجر شود.
او گفت: آن‌چه اهمیت دارد، افزایش اعتماد سرمایه‌گذاران، ارتقای تعامل با مشتریان و در نهایت افزایش تعداد سرمایه‌گذاران و گردش مالی کارگزاری است. بنابراین موفقیت در استفاده از هوش مصنوعی را نباید با تعداد چت‌بات‌ها یا ابزارهای مورد استفاده سنجید.
زرکش با بیان این‌که دوره دیجیتالی‌شدن کارگزاری‌ها دیگر به‌تنهایی یک مزیت رقابتی محسوب نمی‌شود، گفت: دیجیتالی‌بودن امروز یک ضرورت است و اگر کارگزاری از این مرحله عبور نکرده باشد، اساسا امکان رقابت ندارد. گام بعدی، حرکت به سمت کارگزار هوشمند است؛ کارگزاری‌ است که بتواند تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران و هم‌چنین تصمیم‌گیری‌های داخلی خود را سریع‌تر، شفاف‌تر و مطمئن‌تر کند.
او تاکید کرد: آینده به کارگزارانی که صرفا به‌صورت نمایشی از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده کنند، تعلق ندارد، بلکه متعلق به کارگزارانی است که با استفاده از این فناوری بتواند اعتماد بیش‌تری ایجاد کند و سرمایه‌گذاران بیش‌تری را جذب کند.