صندوق‌های صدور و ابطالی طلا، قلاب بازار سرمایه برای صید سرمایه‌گذاران جدید/ آیا صندوق‌های صدور و ابطالی طلا می‌توانند زمینه‌ساز معاملات ۲۴ ساعته باشند؟ + ویدئو

فصل بانک - برنامه «رینگ طلا» محصول جدید پایگاه خبری بازار سرمایه ایران(سنا) است. «رینگ طلا» با تمرکز بر ابزارهای مالی مبتنی بر دارایی طلا، روندها، چالش‌ها، فرصت‌ها و چشم‌انداز توسعه این بازار را در چارچوب بورس بررسی می‌کند. در نخستین قسمت از برنامه «رینگ طلا» چالش‌های توسعه صندوق‌های صدور و ابطالی طلا و هم‌چنین ظرفیت‌های این ابزار برای انجام معاملات 24 ساعته بررسی شده است. محسن عرب‌زاده مدیرعامل تامین سرمایه دماوند، از جمله کارشناسان مشارکت‌کننده در نخستین برنامه «رینگ طلا» است. او ضمن بررسی ظرفیت صندوق‌های صدور و ابطالی طلا برای جذب سرمایه‌گذاران خارج از بازار سرمایه، موضوعاتی نظیر مزایا و موانع 24 ساعته شدن مبادلات صندوق‌های صدور و ابطالی طلا، تسهیل وثیقه‌گذاری واحدهای سرمایه‌گذاری این نوع از صندوق‌ها و توسعه ابزارهای بازاریابی را از جمله راهکارهای افزایش جذابیت صندوق‌های صدور و ابطالی طلا عنوان کرد.

به گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه ایران (سنا) ، برخی کارشناسان معتقدند صندوق‌های صدور و ابطالی طلا برای افزایش سهم خود از بازار سرمایه و رقابت با صندوق‌های قابل معامله طلا در داخل بازار سرمایه و هم‌چنین پلتفرم‌های طلا در خارج از بازار سرمایه، نیازمند ایجاد مزیت‌های رقابتی و تسهیل دسترسی سرمایه‌گذاران هستند. در این میان، توسعه زیرساخت‌های معاملاتی، افزایش شناخت سرمایه‌گذاران از نحوه سرمایه‌گذاری در این صندوق‌ها و تعریف مزیت‌های رقابتی می‌تواند در افزایش منابع این صندوق‌ها موثر باشد.
در نخستین قسمت از برنامه « رینگ طلا »، موانع توسعه صندوق‌های صدور و ابطالی طلا، مزایا و چالش‌های 24 ساعته شدن مبادلات این نوع از صندوق‌ها و ظرفیت صندوق‌های صدور و ابطالی طلا برای جذب سرمایه‌گذاران جدید خارج از بازار سرمایه، با حضور محسن عرب‌زاده مدیرعامل تامین سرمایه دماوند، بررسی شده است.
مشروح دیدگاه‌های محسن عرب‌زاده مدیرعامل تامین سرمایه دماوند را که در برنامه «رینگ طلا» مطرح شده، در ادامه بخوانید و ببینید:
با وجود آن‌که صندوق‌های صدور و ابطالی طلا مدتی است در بازار سرمایه فعال شده‌اند اما هنوز میزان استقبال از این صندوق‌ها به اندازه ETFهای طلا نیست. به نظر شما مهم‌ترین موانع ساختاری و زیرساختی توسعه این صندوق‌ها به‌ویژه در رقابت با پلتفرم‌های خارج از بازار سرمایه چیست؟
ابتدا باید به این موضوع اشاره کنم که در بازارهای رقیب، پلتفرم‌های طلا به‌صورت 24 ساعته فعالیت می‌کنند و این موضوع مزیت‌هایی برای آن‌ها ایجاد کرده است. یکی از مزیت‌های مبادلات 24 ساعته، نقدشوندگی و امکان مدیریت ریسک توسط سرمایه‌گذار است. می‌دانیم که برخی تصمیمات مهم مراجع تصمیم‌گیر مانند فدرال رزرو ممکن است در روزهای تعطیل بازارهای داخلی اتخاذ شود. در شرایطی که صندوق‌های طلای ما در این روزها بسته هستند، سرمایه‌گذار نمی‌تواند متناسب با این تصمیمات واکنش نشان دهد. اگر مبادلات صندوق‌های طلا 24 ساعته شود، سرمایه‌گذار می‌تواند متناسب با تصمیمات فدرال رزرو درباره کاهش یا افزایش نرخ بهره تصمیم بگیرد. این موضوع می‌تواند به نقدشوندگی و مدیریت ریسک سرمایه‌گذار کمک کند. به همین دلیل، معتقدم صندوق‌های طلا نیز باید به سمت فراهم کردن امکان مبادلات 24 ساعته حرکت کنند. صندوق‌های صدور و ابطالی طلا می‌توانند در این مسیر زمینه‌ساز توسعه مدل معاملات 24 ساعته باشند. البته 24 ساعته شدن مبادلات محدودیت‌هایی نیز دارد که باید مورد توجه قرار گیرد. برای مثال، در ساعات کم‌عمق بازار مانند ساعت 2 یا 3 بامداد، احتمال انتشار اخبار جعلی یا فیک‌نیوز وجود دارد و این موضوع می‌تواند باعث زیان سرمایه‌گذاران غیرحرفه‌ای شود.
به نظر می‌رسد نهادهای مالی هنوز استقبال گسترده‌ای از تاسیس صندوق‌های صدور و ابطالی طلا نکرده‌اند. برای افزایش جذابیت این صندوق‌ها برای نهادهای مالی و سرمایه‌گذاران چه اقداماتی می‌توان انجام داد؟
البته تعدادی صندوق‌های صدور و ابطالی مجوز گرفته‌اند و درخواست‌هایی نیز در این زمینه وجود دارد، اما رغبت عمومی نسبت به صندوق‌های ETF طلا، نهادهای مالی را به سمت این نوع از صندوق‌های طلا سوق می‌دهد. یکی از مهم‌ترین مزیت‌های ETFهای طلا سهولت مبادله است. سرمایه‌گذار از طریق پلتفرم آنلاین یا آفلاین کارگزاری به راحتی می‌تواند بدون نیاز به دانش تخصصی زیادی، سرمایه‌گذاری خود را انجام دهد، اما در صندوق‌های صدور و ابطالی طلا، هنوز برای بسیاری از سرمایه‌گذاران مشخص نیست که خرید و ابطال واحدهای این صندوق‌ها دقیقا از چه طریقی انجام می‌شود. ممکن است یک اپلیکیشن، سوپر اپلیکیشن یا پلتفرم وجود داشته باشد، اما این پلتفرم‌ها و اپلیکیشن‌ها هنوز برای سرمایه‌گذاران شناخته‌شده نیستند. بنابراین باید روی شناخت و آگاهی سرمایه‌گذاران کار شود و از ابزارهای تبلیغاتی مختلف برای معرفی این صندوق‌ها استفاده کرد. در کنار آن، باید مزیت‌هایی نیز برای صندوق‌های صدور و ابطالی طلا تعریف شود تا بتوانند در رقابت با سایر ابزارها مزیت رقابتی داشته باشند.
صندوق‌های صدور و ابطالی طلا برخلاف صندوق‌های ETF طلا با حباب قیمت مواجه نیستند. این موضوع برای سرمایه‌گذاران جذابیت دارد یا دافعه؟
این موضوع دو طرفه است. مثلا در صندوق‌های ETF هم حباب مثبت داریم و هم حباب منفی. اکنون تعداد زیادی صندوق ETF در حوزه طلا وجود دارد و سرمایه‌گذار حرفه‌ای می‌تواند صندوقی را که حباب مثبت دارد بفروشد و به صندوقی که حباب منفی دارد وارد شود و از این آربیتراژ کسب منفعت کند. بنابراین این موضوع می‌تواند برای صندوق‌های ETF یک مزیت باشد، اما از طرف دیگر مانند یک چاقوی دو لبه است و اگر حرکت قیمت برخلاف انتظار سرمایه‌گذار حرفه‌ای اتفاق بیفتد، می‌تواند باعث زیان او شود، در نتیجه نداشتن حباب می‌تواند برای سرمایه‌گذار کم‌ریسک جذاب باشد.
صندوق‌های صدور و ابطالی در سایر حوزه‌ها توانسته‌اند مخاطبانی را خارج از بازار سرمایه با ابزارهای این بازار آشنا کنند و از این طریق منابع جدیدی را وارد بازار کرده‌اند، آیا صندوق‌های صدور و ابطالی طلا نیز می‌توانند چنین نقشی را ایفا کنند؟
این نکته درستی است و می‌توان مخاطب صندوق‌های طلای صدور و ابطالی طلا را سرمایه‌گذارانی در نظر گرفت که هنوز در بازار سرمایه حضور ندارند. اما باید توجه داشت که عمده منابع صندوق‌های صدور و ابطالی موجود از پشت باجه و کانتر بانک‌ها جذب می‌شود. در مقابل، در صندوق‌های صدور و ابطالی طلا با رقبایی مواجه هستیم که از نظر ابزارهای تبلیغاتی روی آن‌ها کار شده و جامعه آن‌ها را با وجود پرریسک بودنشان شناخته است. بنابراین رقیب اصلی ما لزوما صندوق‌های ETF طلا نیستند. اگر مخاطب هدف، افرادی باشند که هنوز یونیت‌های صندوق‌های ETF را خریداری نکرده‌اند، باید در صندوق‌های صدور و ابطالی طلا با پلتفرم‌های طلای دارای مجوز که روی جذب مشتری و تبلیغات آن‌ها کار شده است، رقابت کنیم. البته یکی از راهکارها می‌تواند استفاده از کانتر بانک باشد. خود ما در حال بررسی این موضوع هستیم که اگر برای صندوق‌های طلای صدور و ابطالی مجوز بگیریم، با بانک‌ها همکاری کنیم تا به مشتریان بانکی، صندوق‌های صدور و ابطالی طلا نیز معرفی شود. در کنار این موضوع، پلتفرم‌هایی که توسط نهادهای مالی ایجاد شده‌اند نیز می‌توانند با تبلیغات و معرفی مناسب، به شناخته شدن این صندوق‌ها کمک کنند. ترکیب این 2 مسیر می‌تواند منابع قابل توجهی را برای صندوق‌های صدور و ابطالی طلا جذب کند. البته در کنار بازاریابی و تبلیغات باید مزیت‌های مشخصی نیز برای این صندوق‌ها تعریف شود، زیرا در نهایت باید یک مزیت رقابتی واقعی برای آن‌ها ایجاد شود.
آیا سهولت وثیقه‌گذاری واحدهای صندوق‌های صدور و ابطالی طلا می‌تواند جذابیت این ابزار را برای سرمایه‌گذاران افزایش دهد؟
قطعا این موضوع می‌تواند موثر باشد، در حال حاضر نیز در این زمینه اقداماتی در حال انجام است. در آن دسته از نهادهای مالی که ابزارهای مختلف مالی را در اختیار دارند، حتی واحدهای صندوق‌های ETF طلا هم به عنوان وثیقه قرار می‌گیرد و در مقابل آن به مشتری اعتبار یا تسهیلات داده می‌شود. مشتری می‌تواند از این اعتبار استفاده کند. به نظر می‌رسد این موضوع می‌تواند یکی از مزیت‌های رقابتی صندوق‌های صدور و ابطالی طلا باشد که البته باید روی آن بیش‌تر کار شود.
به جز این‌ها چه مولفه‌هایی می‌تواند سرعت فرآیند جذب سرمایه‌گذاران را به صندوق‌های صدور و ابطالی طلا افزایش دهد؟
در مجموعه مزیت‌های رقابتی که برای این صندوق‌ها تعریف می‌کنیم، موضوع نحوه جذب سرمایه نیز اهمیت دارد. برای مثال، می‌توان در چارچوب مقررات، تخفیف‌هایی برای مشتری در نظر گرفت و برای ماندگاری منابع نیز مشوق‌هایی تعریف کرد. برای نمونه، اگر تعداد مشخصی از واحدهای صندوق طلا خریداری و برای یک دوره مشخص نگه‌داری شود، می‌توان به ازای مدت نگه‌داری، مشوق یا واحد سرمایه‌گذاری در نظر گرفت. تخفیف در کارمزد مدیریت نیز می‌تواند ابزار دیگری برای افزایش جذابیت صندوق باشد. راه‌اندازی آکادمی‌ها و برنامه‌های آموزشی نیز می‌تواند در کنار ابزارهای تبلیغاتی به شناخت بیش‌تر صندوق‌ها کمک کند. در مجموع، در کنار مزایای تبلیغاتی و بازاریابی، موضوعاتی مانند 24 ساعته شدن مبادلات و تسهیل در وثیقه‌گذاری می‌تواند به عنوان مزیت‌های رقابتی صندوق‌های صدور و ابطالی مورد توجه قرار گیرد. از سوی دیگر، یکی از مزیت‌ها سهولت جابه‌جایی میان ابزارهای مختلف سرمایه‌گذاری است. برای مثال، ممکن است سرمایه‌گذار بخواهد بخشی از سرمایه خود را از صندوق طلا به صندوق سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت یا برعکس منتقل کند. اگر این جابه‌جایی در یک سوپر اپلیکیشن یا دست‌کم در پلتفرم یک نهاد مالی با سهولت انجام شود، می‌تواند مزیت مهمی باشد، البته به شرطی که موانع رفع شود، در حال حاضر میان زمان تسویه صندوق طلا و صندوق سهامی یک روز تاخیر وجود دارد، زیرا زمان تسویه صندوق سهامی T+2 و زمان تسویه صندوق طلا T+1 است. اگر بتوان این فرآیند را هم‌زمان کرد، می‌تواند به افزایش جذابیت ابزار صندوق صدور و ابطالی طلا کمک کند. حتی می‌توان این امکان را بررسی کرد که مدیر صندوق، در صورت فراهم بودن الزامات، تسویه را در لحظه انجام دهد و پس از آن با استفاده از منابع خود، فرایند تسویه را تکمیل کند.
یکی از دغدغه‌های مطرح درباره 24 ساعته شدن معاملات صندوق‌های صدور و ابطالی طلا این است که با توجه به تعطیلی بازار گواهی سپرده در ساعات شب، قیمت واحدهای سرمایه‌گذاری در این نوع از صندوق‌ها چگونه باید تعیین شود؟
قیمت یونیت صندوق‌های طلا بر اساس 2 مولفه اصلی محاسبه می‌شود. یکی قیمت اونس طلا و دیگری قیمت دلار. قیمت هر اونس طلا در بازار جهانی در بیش‌تر روزهای هفته وجود دارد، به جز شنبه و یک‌شنبه که بازار جهانی تعطیل است، می‌توان قیمت آن را از داده‌های موجود دریافت کرد. علاوه بر این، قیمت دلار نیز در پلتفرم‌های مختلف، از جمله در قیمت تتر، قابل مشاهده است. اگر قرار باشد مبادلات این ابزار 24 ساعته شود، می‌توان بر اساس این داده‌ها خالص ارزش دارایی صندوق را محاسبه کرد. البته باید برای سرمایه‌گذار نیز این موضوع شفاف باشد. همان‌طور که در برخی صندوق‌های اهرمی و صندوق‌های دیگر، سرمایه‌گذار در ابتدای سرمایه‌گذاری بیانیه ریسک را مطالعه و تایید می‌کند، در صندوق‌های صدور و ابطالی طلا نیز می‌توان بیانیه ریسکی در نظر گرفت تا سرمایه‌گذار بداند NAV صندوق در ساعات خارج از فعالیت بازار رسمی بر اساس چه مولفه‌هایی محاسبه می‌شود. در صندوق‌های ارزی نیز با شرایط مشابهی مواجه هستیم و ارزش دارایی بر اساس قیمت‌های موجود در بازار محاسبه می‌شود. بنابراین می‌توان برای صندوق‌های طلا نیز سازوکاری مشابه طراحی کرد.
با توجه به تنوع به‌وجود آمده در حوزه ابزارهای سرمایه‌گذاری طلایی بازار سرمایه، سرمایه‌گذاران چگونه می‌توانند از این مزیت بهره‌مند شوند؟
به سرمایه‌گذارانی که در ابزارهای طلا سرمایه‌گذاری می‌کنند، پیشنهاد می‌کنم آن بخش از دارایی‌ خود را که قصد دارند به سرمایه‌گذاری در طلا اختصاص دهند، در یک صندوق طلا سرمایه‌گذاری نکنند. اکنون طیف متنوعی از صندوق‌های طلا در بازار وجود دارد که ترکیبی از شمش و سپرده سکه را در اختیار دارند. پیشنهاد من این است که سرمایه‌گذار، چند صندوق طلا را در پرتفوی خود داشته باشد. اگر سرمایه‌گذار ریسک‌پذیری بالایی ندارد، می‌تواند صندوق‌هایی را انتخاب کند که سهم شمش بیش‌تری در پرتفوی آنها وجود دارد. شمش در بورس کالا بازار عمیق‌تری دارد و حباب کم‌تری نیز دارد. اما اگر سرمایه‌گذار ریسک‌پذیر است، می‌تواند صندوق‌هایی را انتخاب کند که سهم سکه بیش‌تری در پرتفوی آن‌ها وجود دارد. این موضوع می‌تواند متناسب با میزان ریسک‌پذیری سرمایه‌گذار در انتخاب صندوق مورد توجه قرار گیرد.
معرفی 5 کارشناس شرکت‌کننده در نخستین برنامه «رینگ طلا»
ولی‌اله ولی‌نیا مدیرعامل تامین سرمایه امین، محسن عرب‌زاده مدیرعامل تامین سرمایه دماوند، قاسم عاشوری مدیرعامل سبدگردان پاداش، همایون دارابی مدیرعامل سبدگردان داریوش و سیرانوش دانشوری مدیر سرمایه‌گذاری صندوق طلای تابان تمدن، 5 کارشناسی هستند که دیدگاه‌هایشان در نخستین قسمت از برنامه «رینگ طلا» منتشر خواهد شد. دیدگاه‌های این کارشناسان را در روزهای آینده در سایت و شبکه‌های اجتماعی «سنا» دنبال کنید.
مشروح دیدگاه‌های محسن عرب‌زاده مدیرعامل تامین‌سرمایه دماوند را که در قالب برنامه «رینگ طلا» مطرح شده، در ویدئوی زیر ببینید.