- نوشته شده توسط:
فصل بانک نشریه الکترونیکی تخصصی بانک
-
شنبه ۲۴ مرداد ۱۴۰۵ - ۱۴:۱۳:۳۶
- ۱۱ بازديد
![]()
فصل بانک - در میزگردی تلویزیونی با موضوع بررسی الزامات و چشمانداز اجرای بند «ب» ماده ۴۳ قانون برنامه هفتم پیشرفت، مصطفی رجبیمشهدی، معاون برق و انرژی وزارت نیرو و محمد نظیفی مدیرعامل بورس انرژی ایران، با تشریح آخرین وضعیت معاملات برق در بازار سرمایه، بر ضرورت افزایش حضور مشترکان، تقویت خردهفروشی برق، افزایش عرضه نیروگاهها و استفاده از ظرفیت بازار سرمایه برای تأمین مالی صنعت برق تأکید کردند و از آمادگی بورس انرژی برای تحقق هدف انتقال بیش از ۶۰ درصد معاملات برق به این بازار خبر دادند.
فصل بانک - در میزگردی تلویزیونی با موضوع بررسی الزامات و چشمانداز اجرای بند «ب» ماده 43 قانون برنامه هفتم پیشرفت، مصطفی رجبیمشهدی، معاون برق و انرژی وزارت نیرو و محمد نظیفی مدیرعامل بورس انرژی ایران، با تشریح آخرین وضعیت معاملات برق در بازار سرمایه، بر ضرورت افزایش حضور مشترکان، تقویت خردهفروشی برق، افزایش عرضه نیروگاهها و استفاده از ظرفیت بازار سرمایه برای تأمین مالی صنعت برق تأکید کردند و از آمادگی بورس انرژی برای تحقق هدف انتقال بیش از 60 درصد معاملات برق به این بازار خبر دادند.
به گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه ایران(سنا)، مصطفی رجبیمشهدی معاون برق و انرژی وزارت نیرو، در این میزگرد با اشاره به سابقه ورود صنعت برق به معاملات بازار گفت: «صنعت برق از سال 1383 وارد این حوزه شد و با تاسیس بازار عمدهفروشی برق، زمینه معاملهپذیر شدن برق فراهم شد. پس از آن نیز هیات تنظیم بازار برای نظارت و تدوین مقررات این حوزه شکل گرفت.»
او افزود: « حدود 10 سال پس از آغاز فعالیت بازار برق، با تاسیس بورس انرژی این معاملات توسعه بیشتری پیدا کرد و دامنه فعالیتهای آن گسترش یافت؛ با اینحال تا دو، سه سال گذشته کمتر از 10 درصد معاملات برق در بورس انجام میشد.»
رجبیمشهدی ادامه داد: «با همکاری وزارت نیرو، سازمان بورس، بورس انرژی و فعالان صنعت برق، روند توسعه معاملات در بورس شتاب گرفته است. در سال گذشته سهم معاملات برق در بورس انرژی به حدود 38 درصد رسید که در نخستین سال اجرای برنامه هفتم، رشد قابلتوجهی محسوب میشود.»
او گفت: «بر اساس بند «ب» ماده 43 قانون برنامه هفتم پیشرفت، وزارت نیرو مکلف شده است سهم معاملات برق در بورس را به بیش از 60 درصد برساند و برای تحقق این هدف باید حجم معاملات در این بازار افزایش یابد.»
ورود مشترکان کوچکتر به معاملات برق
معاون برق و انرژی وزارت نیرو با اشاره به نقش مشترکان در افزایش سهم معاملات بورس انرژی گفت: «پیش از این، مشترکان بالای یکمگاوات به معامله برق در بورس ملزم بودند و سایر مشترکان نیز امکان حضور در این بازار را داشتند.»
او افزود: «در سال جاری مشترکان دارای قدرت قراردادی 150 کیلووات و بالاتر وارد این فرآیند میشوند و در سال آینده نیز مشترکان با قدرت قراردادی 30 کیلووات و بالاتر به این جمع اضافه خواهند شد.»
رجبیمشهدی تأکید کرد: «ورود این 2 گروه از مشترکان برای افزایش سهم معاملات بورس ضروری است، اما بهتنهایی برای عبور از سهم 60 درصدی کافی نیست و اقدامات دیگری نیز باید انجام شود.»
او گفت: «بخشی از نیروگاهها به دلیل غیررقابتی بودن قیمت برق، تاکنون معاملات خود را خارج از بورس انجام میدادند، اما با تصمیم هیئت تنظیم بازار برق، مقرر شده است نیروگاههای غیررقابتی نیز امکان عرضه برق در بورس را پیدا کنند که این اقدام میتواند حجم معاملات بورس را افزایش دهد.»
توسعه تابلوهای برق آزاد و سبز
رجبیمشهدی با اشاره به توسعه تابلوهای برق آزاد و سبز اعلام کرد: «در برنامه هفتم، توسعه ظرفیت نیروگاهها از طریق این تابلوها مورد توجه قرار گرفته و استقبال مناسبی نیز از آن صورت گرفته است.»
او افزود: «یکی از مشکلات تاریخی صنعت برق، انباشت مطالبات نیروگاهها بوده است. در گذشته دولت بهطور متوسط فقط 50 تا 60 درصد مطالبات نیروگاهها را به صورت سالانه پرداخت میکرد و بخش باقیمانده از طریق اسناد خزانه یا سازوکارهای دیگر تسویه میشد.»
معاون برق و انرژی وزارت نیرو ادامه داد: «این تفاوت بهتدریج در صورتهای مالی شرکت توانیر و شرکت برق حرارتی انباشته شد. برآوردها نشان میدهد رقم ناشی از قراردادهای خرید تضمینی گذشته در سال جاری به حدود 390 هزار میلیارد تومان خواهد رسید.»
او گفت: «ایجاد سازوکارهایی برای افزایش نقدشوندگی درآمد سرمایهگذاران صنعت برق ضروری بود، بر همین اساس تابلوی برق سبز تاسیس شد و پس از آن نیز تابلو برق آزاد توسعه پیدا کرد.»
رشد 82 برابری معاملات در تابلوی برق آزاد
رجبیمشهدی با تشریح کارکرد تابلوهای برق در بورس انرژی گفت: «تولیدکنندگان برق تجدیدپذیر میتوانند برق خود را در تابلوی برق سبز به متقاضیان عرضه کنند و صنایع بزرگ انرژیبر نیز از مهمترین متقاضیان این بازار هستند.»
او افزود: «بر اساس قانون مانعزدایی از توسعه صنعت برق، صنایع بزرگ به احداث 10 هزار مگاوات نیروگاه، شامل 9 هزار مگاوات نیروگاه حرارتی و هزار مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر، مکلف شدهاند که تاکنون حدود یکسوم این ظرفیت احداث شده است.»
او ادامه داد: «در صورتی که صنایع نتوانند نیروگاه مورد تکلیف خود را احداث کنند، میتوانند برق مورد نیاز خود را از تابلوهای برق سبز و آزاد تأمین کنند.»
رجبیمشهدی گفت: «در تابلوی برق آزاد اکنون حدود 3200 مگاوات برق نیروگاههای حرارتی عرضه میشود. عرضه این بخش در سال دوم فعالیت آن حدود 82 برابر شده است. در تابلوی برق سبز نیز رشد عرضه بیش از 20 برابر بوده که نشاندهنده وجود تقاضا برای این بازارهاست.»
گواهی صرفهجویی؛ ابزار جدید بازار برق
معاون برق و انرژی وزارت نیرو همچنین به عرضه گواهی صرفهجویی برق در بورس انرژی اشاره کرد و گفت: «بازار گواهیهای صرفهجویی بازاری نوپا است. شرکت توانیر عرضه گواهیهای صرفهجویی برق را در بورس انرژی آغاز کرده است.»
او توضیح داد: «افرادی که با اقداماتی مانند تعویض موتور کولر یا اصلاح تجهیزات روشنایی، موجب صرفهجویی در مصرف برق میشوند، میتوانند گواهی صرفهجویی دریافت کرده و آن را در بورس عرضه کنند.»
رجبیمشهدی تأکید کرد: «توسعه این ابزارها میتواند امکان تأمین برق پایدار برای مشترکان و صنایعی را که نیاز آنها بیش از سقف مصرف برق یارانهای است، فراهم کند و در کنار تابلوهای برق آزاد، سبز و عادی، به تحقق هدف تعیینشده در برنامه هفتم کمک کند.»
صدور 50 کد معاملاتی جدید در 3 ماه
محمد نظیفی، مدیرعامل بورس انرژی ایران، نیز در این میزگرد با اشاره به ابلاغ آییننامه اجرایی بند «ب» ماده 43 قانون برنامه هفتم در اردیبهشت 1405 گفت: «پس از ابلاغ این آییننامه، افزایش قابل توجه درخواست برای صدور کد معاملاتی در سمت خرید برق مشاهده شده است.»
او افزود: «در کل سال گذشته حدود 70 کد معاملاتی جدید صادر شد، اما در 3 ماه نخست سال جاری نزدیک به 50 کد معاملاتی جدید در سمت خریداران برق صادر شده است.»
نظیفی ادامه داد: «با اجرای کامل آییننامه، انتظار میرود حدود 7 هزار کد جدید به بازار اضافه شود. در حال حاضر حدود 5200 کد خریدار در بازار وجود دارد که از این تعداد حدود 500 تا 600 کد فعال هستند.»
35 هزار مگاوات ظرفیت عرضه در 3 تابلوی برق
مدیرعامل بورس انرژی ایران با اشاره به ظرفیت عرضه نیروگاهها در تابلوهای مختلف گفت: «در حال حاضر حدود 32 هزار مگاوات ظرفیت در تابلوی عادی، حدود 3200 مگاوات در تابلوی برق آزاد و حدود 600 مگاوات در تابلوی برق سبز عرضه میشود.»
او گفت: «در صنعت برق، همانند برخی دیگر از صنایع انرژی، انباشت مطالبات و نیاز به نقدینگی، سرمایه در گردش و تأمین مالی وجود دارد و از سوی دیگر، در سطح ملی نیز نیاز به حاملهای انرژی افزایش یافته است.»
نظیفی افزود: «بورس انرژی و بازار سرمایه با مالیسازی جریانهای اقتصادی میتوانند کمک کنند تا برق صرفاً به شکل خام میان تولیدکننده و مصرفکننده مبادله نشود و جریان مالی مرتبط با آن نیز در قالب ابزارهای مالی مختلف مورد استفاده قرار گیرد.»
او ادامه داد: «ورود جریانهای اقتصادی صنعت انرژی به بازارهای مالی میتواند موجب جلب سرمایهگذاران، افزایش مشارکت نهادهای مالی و استفاده از ابزارهایی مانند توثیق و اهرم مالی شود و در نهایت به پوشش ناترازی موجود در صنعت انرژی و جریانهای مالی آن کمک کند.»
هدف 60 درصدی زودتر از پایان برنامه محقق میشود
نظیفی با اشاره به ظرفیتهای بورس انرژی گفت: «بورس انرژی زیرساخت لازم برای معاملات فیزیکی، مشتقه، گواهی صرفهجویی، سپرده، اوراق بهادار و سلف را در اختیار دارد و از نظر فنی و مقرراتی برای میزبانی از 60 درصد معاملات برق آمادگی کامل دارد.»
او افزود: «با توجه به روند افزایش صدور کدهای معاملاتی و ورود خردهفروشان به سمت خرید، به نظر میرسد هدفگذاری بند «ب» ماده 43 حتی زودتر از پایان برنامه هفتم قابل تحقق باشد.»
مدیرعامل بورس انرژی ایران تأکید کرد: «تحقق این هدف نیازمند حمایت و هماهنگی سازمان بورس، وزارت اقتصاد، وزارت نیرو و وزارت صنعت، معدن و تجارت است تا فضای رقابتی و متعادلتری در صنعت برق شکل بگیرد.»
آموزش و توسعه خردهفروشی؛ 2 چالش اصلی
رجبیمشهدی در ادامه این میزگرد درباره مهمترین چالشهای اجرای آییننامه اجرایی بند «ب» ماده 43 قانون برنامه هفتم گفت: «با ورود مشترکان کوچکتر به معاملات بورس، آموزش یکی از مهمترین موضوعات خواهد بود؛ زیرا شرکتها و کارگاههای کوچک و متوسط ممکن است ساختار و تجربه لازم برای حضور مستقیم در بورس را نداشته باشند.»
او افزود: «باید از طریق آموزش، آگاهی این مشترکان نسبت به نحوه انجام معاملات و مزایای اقتصادی خرید برق از بورس افزایش یابد.»
معاون برق و انرژی وزارت نیرو همچنین توسعه خردهفروشی برق را یکی دیگر از چالشهای اصلی دانست و گفت: «تاکنون حدود 200 پروانه بهرهبرداری خردهفروشی صادر شده، اما فقط حدود 30 تا 40 شرکت فعالیت مستمر دارند و تعداد شرکتهایی که حداقل یک معامله انجام دادهاند نیز حدود 60 تا 70 شرکت است.»
او تأکید کرد: «با توجه به اینکه بیش از 7 هزار مشترک جدید قرار است وارد بازار شوند و تعداد مشترکان در سال آینده نیز افزایش خواهد یافت، لازم است نظام خردهفروشی برق حرفهایتر و منسجمتر شود و ارزیابی و فعالیت خردهفروشان نیز با دقت بیشتری دنبال شود.»
بورس انرژی آماده افزایش سهم معاملات برق
نظیفی در پاسخ به پرسشی درباره آمادگی زیرساختهای بورس انرژی برای میزبانی از معاملات برق گفت: «بورس انرژی از نظر فنی و مقرراتی آمادگی کامل برای میزبانی از 60 درصد معاملات برق را دارد و مسئله اصلی، افزایش سهم بازارهای موجود و ورود بازیگران جدید است.»
او افزود: «در تابلوی عادی، در گذشته عمدتاً شرکتهای توزیع در سمت خرید فعال بودند، اما امسال خردهفروشان نیز فعالیت خود را آغاز کردهاند و میتوانند بخشی از نیاز جدید بازار را پوشش دهند.»
رشد تعداد نیروگاههای عرضهکننده برق در بورس
رجبیمشهدی هم درباره تعداد نیروگاههای حاضر در بورس انرژی گفت: «در تابلوی عادی، تعداد نیروگاههای عرضهکننده برق از 85 نیروگاه در سال گذشته به 97 نیروگاه رسیده و حدود 14 درصد رشد داشته است.»
او افزود: «با تصمیم اخیر هیات تنظیم بازار برق درباره ورود نیروگاههای بیشتر به معاملات بورس، انتظار میرود تعداد نیروگاههای فعال در این بازار از 100 نیروگاه نیز عبور کند.»
معاون برق و انرژی وزارت نیرو ادامه داد: «در تابلوی برق آزاد، تعداد نیروگاههای عرضهکننده از 3 نیروگاه در سال گذشته به 247 نیروگاه رسیده و ظرفیت عرضه نیز از حدود 26 مگاوات به حدود 3200 مگاوات افزایش یافته است؛ بنابراین ظرفیت عرضه در این تابلو حدود 123 برابر شده است.»
او گفت: «در تابلوی برق سبز نیز تعداد نیروگاههای عرضهکننده از 24 نیروگاه به 479 نیروگاه افزایش یافته و ظرفیت عرضه از 85 مگاوات به حدود 630 مگاوات رسیده است.»
رجبیمشهدی تأکید کرد: «روند معاملات برق در بورس انرژی رو به رشد است، اما برای رسیدن به هدف بیش از 60 درصدی برنامه هفتم همچنان مسیر دشوارتری پیش رو داریم؛ زیرا هرچه مشترکان کوچکتر وارد بازار شوند، ضرورت توسعه و تقویت بخش خردهفروشی نیز بیشتر خواهد شد.»
امید به شکلگیری هاب صادرات برق در بورس انرژی
نظیفی در بخش دیگری از این میزگرد با اشاره به ظرفیت صادرات برق گفت: «امسال شاهد عرضه برق وارداتی در تابلوهای بورس انرژی بودهایم و با توجه به نیاز کشورهای همسایه، امیدواریم با مدیریت توانیر و وزارت نیرو، عرضه برق صادراتی نیز در بورس انرژی انجام شود.»
او افزود: «بخش عمده ارزش معاملات بورس انرژی در حال حاضر به رینگ بینالملل در حوزه هیدروکربنها اختصاص دارد و بورس از نظر فرآیندهای کاری، مقررات، دستورالعملها و زیرساختهای معاملاتی، ظرفیت لازم برای میزبانی معاملات برق صادراتی را نیز در اختیار دارد.»
مدیرعامل بورس انرژی ایران ادامه داد: «صنایع کشورهای منطقه از طریق معاملات هیدروکربنی با بورس انرژی آشنا شدهاند و میتوانند مشتریان مناسبی برای برق صادراتی باشند.»
توسعه تجدیدپذیرها نیازمند تقویت شبکه انتقال است
نظیفی در بخشی از این میزگرد با اشاره به چشمانداز سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر گفت: «در حوزه توسعه تجدیدپذیرها فضای مثبت و رو به رشدی برای سرمایهگذاری وجود دارد و با توجه به افزایش مصرف و رشد تقاضا، انتظار میرود کمبود تقاضا در تابلوهای بورس انرژی ایجاد نشود.»
او افزود: «یکی از موضوعاتی که باید مورد توجه جدی قرار گیرد، ظرفیت شبکه انتقال و توزیع برای پاسخگویی به توسعه گسترده نیروگاههای تجدیدپذیر در نقاط مختلف کشور است.»
نظیفی گفت: «ابزارهایی مانند گواهی ظرفیت بورس انرژی میتوانند مبانی لازم برای تأمین مالی توسعه شبکه را، چه به صورت مستقیم و چه از طریق فروش سلف، فراهم کنند.»
او همچنین بر استفاده از ظرفیت بازار برق صادراتی تأکید کرد و افزود: «صادرات برق میتواند حداقل درآمد ارزی و بازده مناسبی برای طرحهای اقتصادی در حوزه نیروگاههای سیکل ترکیبی، تجدیدپذیر و سایر نیروگاههای حرارتی ایجاد کند.»
در پایان این میزگرد تأکید شد تحقق هدف انتقال بیش از 60 درصد معاملات برق به بورس انرژی، علاوه بر توسعه زیرساختهای معاملاتی، نیازمند هماهنگی میان وزارت نیرو، وزارت اقتصاد، سازمان بورس، بورس انرژی و وزارت صنعت، معدن و تجارت، همچنین توسعه حرفهای خردهفروشی و آموزش مشترکان جدید است.
مشروح دیدگاههای مصطفی رجبیمشهدی معاون برق و امور انرژی وزیر نیرو و محمد نظیفی مدیرعامل بورس انرژی را که در میزگرد «سنا» مطرح شده، در ویدئوی زیر ببینید: