فصل بانک - بورس سئول(کره جنوبی) در سالهای گذشته همواره نماگری از ریسکپذیری سرمایهگذاران خرد بوده است. این ریسکپذیری مدتی است که شکلی متفاوت به خود گرفته و در قامت قمار بر روی سهام و داراییهای وابسته به هوش مصنوعی نمایان شده است. همین امر موجب شده تا به گفته بسیاری از کارشناسان و حتی مقامات دولتی کره جنوبی، ریسک تحمیل شده به بازار سهام بالا باشد؛ عاملی که در نهایت میتواند به بزرگترین تهدید برای ثبات بازار سرمایه تبدیل شود.
به گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه ایران (سنا) ، سرمایهگذاری در بازار سهام کرهجنوبی در سال جاری تاکنون بازدهی چشمگیری دارد، با این حال این مسیر با نوسانات شدیدی همراه است. نوسان شاخص بورس سئول موسوم به «کاسپی» (Kospi) از 60 درصد فراتر رفته که تقریباً 2 برابر نوسان شاخص بورس توکیو موسو به «نیکی 225 ژاپن» است. حتی این میزان نوسان از ارز دیجیتال بیتکوین که به بیثباتی مشهور است، در سطوح بالاتری قرار دارد.
بر اساس گزارش منتشر شده در وبسایت بلومبرگ، این نوسانات شدید باعث شده بورس کره جنوبی از ابتدای سال جاری تا پایان ژوئیه، 9 بار سازوکار «توقف اضطراری معاملات» را برای جلوگیری از سقوطهای ناگهانی بازار و کاهش وحشت سرمایهگذاران فعال کند. این در حالی است که در سال 2025 هیچگاه این اتفاق نیفتاد. در سال 2024 نیز تنها یکبار چنین توقفی اعمال شد.
تعدد نوسانهای بازار سهام سئول سبب شد تا پس از یکی از شدیدترین افتهای بازار در اواخر ژوئیه، مقامهای دولت و بانک مرکزی کرهجنوبی وعده دادند مجموعهای از اقدامات را برای ایجاد ثبات در بازار اجرا کنند.
دلایل نوسانات بیسابقه بازار سهام کره
2 شرکت سامسونگ الکترونیکس و اسکی هاینیکس، عامل اصلی عملکرد پرنوسان بازار سهام کره هستند. سود این 2 شرکت بهدلیل تأمین تراشههای حافظه موردنیاز نسل جدید سامانههای هوش مصنوعی بهشدت افزایش یافته است. رونق هوش مصنوعی باعث شده قیمت سهام آنها با سرعت زیادی رشد کند، بهطوریکه اکنون بیش از 50 درصد وزن شاخص کاسپی را تشکیل میدهند. اگر شرکتهای وابسته بورسی به این 2 گروه را در نظر بگیریم سهم آنها در شاخص بیشتر نیز خواهد شد.
به دنبال همین وضعیت، صندوقهایی که شاخص کاسپی را دنبال میکنند، عملاً به یک سرمایهگذاری عظیم در صنعت هوش مصنوعی تبدیل شدهاند. هنگامی که شاخص در اواخر ژوئن به رکورد تاریخی خود رسید، در واقع بیش از 650 سهم از مجموع 831 سهم تشکیلدهنده شاخص مذکور، افت قیمت داشتند.
نگرانیها درباره اینکه شرکتهای بزرگ فناوری آمریکا، از جمله متا پلتفرمز، ممکن است بیش از نیاز خود مرکز داده ساخته باشند، همراه با انتشار گزارشهای مالی ناامیدکننده، موجب شد ارزش سهام اسکی هاینیکس فقط در طول 3 روز معاملاتی در اواخر ژوئیه 27 درصد کاهش یابد. اما پس از آن، این سهم با ثبت حداکثر رشد مجاز روزانه 30 درصدی، به شاخص کاسپی کمک کرد تا جهشی 18 درصدی را تجربه کرده و رکورد تازهای ثبت کند.
اقبال خرد به صندوقهای قابل معامله اهرمی
صندوقهای سرمایهگذاری اهرمی که به صورت ETF در کرهجنوبی معامله میشوند، محبوبیت بسیار زیادی دارند، این صندوقها در عین حال بسیار پرریسک هستند. آنها با استفاده از ابزارهای مشتقه و استقراض، بازده روزانه یک شاخص یا دارایی پایه را معمولاً تا 2 برابر تقویت میکنند.
پیچیدگی و ریسک بالای صندوقهای اهرمی باعث شده در اغلب کشورهای جهان، این ابزارها عمدتاً توسط معاملهگران و سرمایهگذاران حرفهای خریداری شوند. اما در کرهجنوبی، سرمایهگذاران خرد نیز با اشتیاق از آنها استقبال کردهاند؛ افرادی که اغلب با پساندازهای شخصی خود معامله میکنند و بسیاری از آنها آموزش رسمی چندانی در حوزه مالی ندیدهاند.
چرا تب سهام هوش مصنوعی در کرهجنوبی میتواند هشداری برای بازارهای سرمایه باشد؟
بازار سهام کرهجنوبی با اتکا به رونق صنعت تراشه و موج هوش مصنوعی رشد چشمگیری را تجربه کرده است، اما نوسانات شدید و وابستگی بیش از حد بازار به 2 شرکت بزرگ، این نگرانی را ایجاد کرده که شاید بازار در آستانه شکلگیری یک حباب باشد.
نهادهای ناظر مالی کرهجنوبی در سال 2025 با تلاش برای محدود کردن تقاضای سرمایهگذاران داخلی که به دنبال سرمایهگذاری در صندوقهای اهرمی خارجی بودند، راه را برای ریسک پذیری بیش از اندازه این افراد ببندد. با این حال، در سال جاری مجوز راهاندازی بیش از 12 صندوق اهرمی جدید صادر شد که سهام سامسونگ و اسکی هاینیکس را دنبال میکنند. هماکنون حدود 90 درصد از واحدهای این صندوقها در اختیار سرمایهگذاران خرد است.
همین امر سبب شده تا در مقطعی بیش از 70 درصد ارزش معاملات روزانه بازار 3.4 تریلیون دلاری کره به سهام سامسونگ و اسکی هاینیکس و داراییهای وابسته اختصاص یابد. طبیعتا چنین امری بر ریسک موجود در بازار سهام کره جنوبی افزوده است.
در مقابل تقاضای سنگین سرمایهگذاران کرهای، فروشندگان عمده بازار سهام اغلب سرمایهگذاران خارجی بودهاند؛ بهویژه مدیران صندوقهای سرمایهگذاری که ناچارند برای جلوگیری از تمرکز بیش از حد پرتفوی خود بر سهام سامسونگ و اسکی هاینیکس، بخشی از داراییهایشان را واگذار کنند. از مجموع حدود 115 میلیارد دلار از سهام فروخته شده در سال جاری، بیش از 40 میلیارد دلار مربوط به خروج سرمایه از سهام اسکی هاینیکس است. همین مسئله به خوبی نشان میدهد هر نوع رویگردانی بازار از سهام وابسته به هوش مصنوعی می تواند در کره جنوبی به خارج شدن از کل بورس کره بیانجامد.
سرمایهگذاران خرد در برابر صندوقهای جهانی
سرمایهگذاران خرد در کرهجنوبی معمولاً به دنبال کسب بازده بالا هستند و ریسکپذیری زیادی دارند. آنها در این کشور با لقب «مورچهها» شناخته میشوند؛ زیرا اغلب بهصورت هماهنگ و جمعی رفتار میکنند.
همبن امر سبب می شود تا هنگامی که قیمت یک سهم کاهش مییابد، تمایل به خروج دست جمعی از بازار، به موجی از فروشهای هیجانی و هجوم سرمایهگذاران برای خروج از بازار منجر شود. در مقابل، افزایش قیمتها نیز بسیاری از سرمایهگذاران خرد را از ترس عقب ماندن از روند صعودی، به خرید سهام در قیمتهای بالا ترغیب میکند.
روحیه ریسکپذیری کرهایها سبب شده تا امسال، بازار سهام ضمن رقم زدن یک رشد قابل توجه در یک ماه اخیر ریزشهای مهمی را نیز تجربه کند. با این حال به باور استراتژیستهای جیپی مورگان چیس فرآیند خروج از صندوقهای اهرمی تقریباً به پایان رسیده است و صندوقهای پوشش ریسک حدود 90 درصد از فرآیند کاهش اهرم مالی خود را تکمیل کردهاند.